Finansal Sözlük

B hisseleri (B-Shares), halka açık şirketlerde farklı hak ve imtiyazlara sahip hisse senedi türlerinden biridir. Türkiye’de doğrudan B-Shares olarak adlandırılmasa da imtiyazlı hisse senetleri benzer şekilde kullanılmaktadır. B hisseleri genellikle yabancı yatırımcılar veya belirli yatırımcı grupları için çıkarılır.

B-Notu (B-Note), genellikle yapılandırılmış finansman işlemlerinde, özellikle ipoteğe dayalı menkul kıymetlerde kullanılan alt kademe borçlanma aracıdır. Türkiye’de sınırlı da olsa menkul kıymetleştirme işlemleri ve SPK düzenlemelerinde geçmektedir. B-Notu, genellikle daha yüksek risk taşıdığı için daha yüksek faiz getirisi sunar.

B2B robo danışman (B2B Robo-Advisor), işletmelerin yatırım ve finansal planlama süreçlerini otomatikleştiren yapay zekâ tabanlı dijital danışmanlık hizmetidir. Türkiye’de fintech sektöründe yeni yeni gelişmektedir. Bu hizmet, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelere düşük maliyetli yatırım danışmanlığı imkanı sunar.

Baby Boomer kuşağı, 1946-1964 yılları arasında doğan nesli ifade eder. Türkiye’de doğrudan bu döneme ait geniş bir nüfus kitlesi bulunmasa da, demografi ve ekonomi literatüründe kuşak analizleri yapılırken kullanılmaktadır. Bu kuşağın tüketim ve tasarruf alışkanlıkları, ekonomik büyüme ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde önemli etkiler yaratmıştır.

Performansından bağımsız biçimde, belli bir kripto para veya tokeni yüklü miktarda elinde bulundurmaya devam eden yatırımcıdır. Bagholder Nedir? Bunun birkaç nedeni olabilir. En basiti, yatırımcının uzun vadeli potansiyel kazancın, herhangi bir kısa vadeli kayıptan daha ağır basacağına inanmasıdır. Öte yandan, bugüne kadar yaptığı yatırımları hatırlayıp "batık maliyet yanılgısına" düşmüş olabilir. Fiyat dalgalanmalarıyla ilgili haberler yapıldığında, genellikle bu varlık sınıfında daha önce deneyimi olmayan kişiler tarafından büyük kripto yatırımları gelir. Yüksek ihtimalle bu yatırımcılar, özellikle de yatırımları büyük değilse, zamanla ilgilerini kaybeder ve yatırımlarının durumuyla ilgilenmeyi bırakabilir. Bagholding isimli yöntem bazen çok işe yarar. Yıllar önce ilk kez Bitcoin satın alıp tamamen ilgisini yitirerek yatırımını unutan, yıllar sonra ise yüz binlerce ve hatta bazen milyonlarca dolara sahip olduğunu fark eden yatırımcılara ait birçok hikaye anlatılıyor.

Bağlı ortaklık, bir şirketin diğer bir şirket üzerinde belirli bir oranda kontrol gücüne sahip olduğu durumu ifade eder. Genellikle %20 ile %50 arasında hisse sahipliği bağlı ortaklık sayılması için yeterlidir. Bağlı ortaklıklar, ana şirketten hukuki olarak bağımsız olsalar da finansal raporlamada grup şirketi olarak değerlendirilirler. Bu yapı, özellikle iştirak ilişkilerinin raporlanması, konsolide finansal tabloların hazırlanması ve yatırımcı ilişkilerinde önemlidir. Bağlı ortaklıklar, kâr-zarar paylaşımı, stratejik yönetim uyumu ve vergisel avantajlar gibi nedenlerle tercih edilir. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemelerinde de iştirak ve bağlı ortaklık tanımları yer alır.

Tezos blockchain üzerine yeni işlem bloku eklemeye "baking", bu işlemi yapanlara da "bakers" denir. Bakers Nedir? Baker, ne kadar fazla ruloya sahipse blok oluşturma ihtimali de o kadar yüksektir. "Baking" işlemine katılmak için sisteme 10.000 XTZ yatırmak ve sisteme delege şeklinde kaydedilmek gerekir. Böylece, gereksinimleri karşılamayan kullanıcılar adına blok oluşturabilirler. Baking, Tezos ağındaki işlemleri doğrulama eylemi olarak tanımlanabilir. Bu işlem, Bitcoin gibi İş İspatı blockchain ağlarındaki madenciliğe, EOS gibi Hisse İspatı blockchain ağlarında ise doğrulamaya karşılık gelir. "Baker" isimli kullanıcılar, işlemleri doğrulamaları ve ağı güvence altına almaları karşılığında Tez veya XTZ token kazanır. Tezos, DApp olarak da bilinen merkeziyetsiz uygulamaların yanı sıra akıllı sözleşmeler için de sık kullanılan bir platformdur. DPoS, fiziksel madencilik yerine sanal madenciliğe izin veren algoritmadır. Sanal madencilik çok daha kullanışlı ve enerji açısından çok daha verimli modeldir. Baking, temelde Tezos blockchain üzerindeki yeni blokları imzalama ve yayımlama sürecidir. Bu sürece dahil olmak için, sisteme 10.000 XTZ yatırmak ve nitelikli delege sıfatını elde etmek gerekir. Gereksinimleri yerine getiren her kullanıcı "Baker" veya "Endorser (Onaylayıcı)" olabilir. Baker sıfatına sahip kullanıcılar, blok başına 16 XTZ ödül alır. "Endorser" isimli kullanıcılar ise blok oluşturulduktan sonra doğrulayan ve her şeyin doğru yapılıp yapılmadığını kontrol eden kişilerdir. Onlar da blok başına 2 XTZ kazanır.

Balassa-Samuelson etkisi, gelişmekte olan ülkelerde verimlilik artışıyla birlikte fiyatların ve döviz kurlarının yükselme eğilimini açıklayan iktisat teorisidir. Türkiye’de özellikle enflasyon ve kur ilişkilerini açıklamakta kullanılır. Teoriye göre, ticarete konu olan sektörlerdeki verimlilik artışı, hizmetler sektöründe de fiyat artışına yol açar.

Balon kredi (Balloon Mortgage), vade boyunca düşük tutarlı taksitler ödenip, vade sonunda büyük bir ödemeyle kapatılan kredi türüdür. Türkiye’de konut ve ticari kredilerde sınırlı olarak kullanılmaktadır. Balon ödeme (Balloon Payment), bu kredilerin sonunda yapılan toplu ödemeyi ifade eder.

Baltık Borsası (Baltic Exchange), Londra merkezli uluslararası denizcilik piyasası kurumudur. Navlun fiyatlarının ve deniz taşımacılığı maliyetlerinin belirlendiği referans noktasıdır. Türkiye’de denizcilik ve lojistik sektöründe özellikle navlun endeksleri açısından önem taşır. Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI), küresel ticaretin seyri hakkında bilgi verir ve Türkiye’de armatörler ve ihracatçılar tarafından yakından takip edilir.

Banka borç kayıtları (Bank Debits), banka hesaplarından yapılan para çıkışlarını gösteren kayıtları ifade eder. Türkiye’de bankacılık işlemlerinde, hesap ekstresi üzerinde ‘borç’ veya ‘çekilen’ şeklinde görünür. Bu kayıtlar, müşterinin yaptığı ödemeler, kredi kartı harcamaları ve havaleler gibi işlemleri kapsar.

Banka denetimi (Bank Examination), bankaların finansal durumlarının, faaliyetlerinin ve mevzuata uygunluğunun denetlenmesi sürecidir. Türkiye’de BDDK tarafından yürütülmektedir. Bu denetimler, bankacılık sisteminin güvenliğini ve istikrarını sağlamayı amaçlar.

Banka derecelendirmeleri (Bank Ratings), uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları tarafından bankaların finansal gücü, likiditesi ve riskliliğine göre verilen notlardır. Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar da bu kuruluşlar tarafından derecelendirilmektedir. Banka derecelendirmeleri, yatırımcı güveni ve uluslararası fonlama imkanları açısından önemlidir.

Banka derecelendirmesi, bağımsız derecelendirme kuruluşları tarafından bankaların mali gücünü, risk profilini ve borç ödeme kapasitesini ölçen notlama sistemidir. Türkiye’de derecelendirme faaliyetleri SPK lisanslı kuruluşlar tarafından yürütülür. Notlar genellikle AAA’dan D’ye kadar bir aralıkta verilir. Bu değerlendirmeler, yatırımcılar, mevduat sahipleri ve finansal piyasalar için önemli bir risk göstergesidir. Kriterler arasında sermaye yeterliliği, kârlılık, likidite, borçluluk oranı yer alır.

Banka GIRO transferi, bankaların parayı bir hesaptan diğerine doğrudan elektronik olarak aktardığı nakitsiz bir ödeme yöntemidir. Bu sistem, özellikle Avrupa ve Asya’da yaygın olarak kullanılır ve hem bireyler hem de işletmeler için güvenli, hızlı ve düşük maliyetli para transferi imkanı sunar. GIRO transferleri tek seferlik ödemeler için kullanılabileceği gibi, düzenli ödeme talimatları (standing orders) şeklinde de gerçekleştirilebilir. Örneğin, bir şirket kira ödemelerini, çalışan maaşlarını veya tedarikçi ödemelerini otomatik olarak GIRO sistemi ile yapabilir. Çek kullanımına kıyasla daha güvenlidir, çünkü fiziksel bir belgenin kaybolma veya çalınma riski bulunmaz. Ayrıca, bu yöntem uluslararası ödemelerde de kullanılabilir ve bankalar arası doğrudan işlem yapıldığı için tahsilat süreleri kısalır.

Banka havalesi, bir banka hesabından başka bir banka hesabına doğrudan yapılan para transferidir. Türkiye’de havale (aynı banka içinde) ve EFT (başka bankaya) olarak ayrılır. SWIFT sistemi ise uluslararası havale işlemleri için kullanılır. Bu sistemde transferler güvenlik açısından BIC kodları ile yapılır. Banka havalesi işleminde gönderici, alıcının IBAN numarası ve adıyla işlem yapar. İşlem ücretleri bankalara göre değişiklik gösterir.

Banka hesap numarası (Bank Account Number), müşterilerin bankalarda açtıkları hesaplara özgü tanımlayıcı numaradır. Türkiye’de 2010 yılından itibaren IBAN sistemi zorunlu hale gelmiştir. Banka hesap numarası, para transferlerinde, ödeme işlemlerinde ve kimlik doğrulamada kritik öneme sahiptir.

Banka hücumu (Bank Run), çok sayıda mevduat sahibinin aynı anda bankadan parasını çekmek istemesi durumudur. Türkiye’de 2001 krizi gibi dönemlerde yaşanmıştır. Banka hücumları, finansal sistemde likidite krizine yol açabilir.

Banka iskonto oranı, vadeli senet veya çeklerin, banka tarafından peşin olarak nakde çevrilmesi sırasında uygulanan faiz oranıdır. Bu oran, özellikle faktoring işlemlerinde, senet tahsilinde ve reeskont kredilerinde önemli bir yer tutar. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), resmi reeskont faiz oranını belirler. Bu oran, ticari kredilerin maliyetini ve para arzını etkiler. İskonto Tutarı = Nominal Değer x (Faiz Oranı x Vade / 360)

Banka işlem ücretleri, bankaların sunduğu hizmetler karşılığında aldığı masrafları ifade eder. Türkiye’de EFT, FAST, havale, kredi kartı aidatı ve hesap işletim ücretleri bu kapsamda yer alır. BDDK ve TCMB düzenlemeleri, bankaların alabileceği işlem ücretlerine üst sınır getirmiştir.

Banka kabulü (Banker’s Acceptance), ihracatçı ve ithalatçı arasındaki ticari işlemlerde, bankanın belirli bir tarihte ödeme yapacağını garanti ettiği kıymetli evraktır. Türkiye’de dış ticaret finansmanında yaygın olarak kullanılmaktadır. Banka kabulü, ithalatçı için kredi, ihracatçı için ödeme güvencesi sağlar.

Banka kartı (Bank Card), bankalar tarafından verilen ve müşterilerin kendi hesaplarındaki parayı alışverişte veya nakit çekiminde kullanmalarını sağlayan karttır. Türkiye’de yaygın olarak kullanılmaktadır. Banka kartları, ödeme sistemleri ve dijital bankacılığın önemli bir parçasıdır.

Banka kredisi (Bank Credit), bankaların bireylere veya işletmelere belirli bir faiz oranı ve vade karşılığında sundukları finansmandır. Türkiye’de bireysel ihtiyaç kredisi, konut kredisi, taşıt kredisi ve ticari krediler gibi çeşitli türleri vardır. Banka kredileri, TCMB ve BDDK tarafından düzenlenen mevzuata tabidir.

Banka mevduatları (Bank Deposits), müşterilerin bankalara yatırdığı ve bankalarca saklanan paralardır. Türkiye’de vadesiz mevduat, vadeli mevduat ve katılım fonları gibi çeşitleri bulunur. Mevduatlar, TMSF tarafından belirli bir limite kadar güvence altındadır.

Banka notu (Bank Note), merkez bankası tarafından çıkarılan kağıt paradır. Türkiye’de Türk lirası banknotları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından ihraç edilmektedir. Banka notları, ödeme aracı olarak kullanılmakta ve yasal para birimi kabul edilmektedir.

Banka oranı (Bank Rate), merkez bankasının ticari bankalara uyguladığı faiz oranıdır. Türkiye’de TCMB tarafından belirlenen bu oran, para politikasının önemli bir aracıdır. Banka oranındaki değişiklikler kredi maliyetlerini, mevduat faizlerini ve genel ekonomik dengeleri etkiler.

Banka rezervleri (Bank Reserves), bankaların mevduat sahiplerine karşı yükümlülüklerini karşılamak için ayırmak zorunda oldukları nakit veya TCMB’de tuttukları zorunlu karşılıklardır. Türkiye’de TCMB tarafından zorunlu karşılık oranları belirlenir. Banka rezervleri, para politikası ve finansal istikrar açısından kritik öneme sahiptir.

Banka sermaye yeterliliği, bankaların maruz kalabilecekleri riskleri karşılayacak düzeyde özkaynağa sahip olmalarını ifade eder. Türkiye’de BDDK düzenlemeleri kapsamında Basel kriterlerine uygun olarak hesaplanır. Sermaye yeterliliği rasyosu (SYR), bankaların mali sağlamlığını gösteren temel göstergelerden biridir.

Banka sermayesi (Bank Capital), bankaların faaliyetlerini finanse etmek ve olası zararları karşılamak için kullandığı özkaynakları ifade eder. Türkiye’de BDDK düzenlemeleri kapsamında belirli oranlarda sermaye yeterliliği şartı aranmaktadır. Banka sermayesi, mevduat sahiplerinin güvenliği ve finansal sistemin istikrarı için kritik öneme sahiptir.

Bancassurance, bankaların sigorta ürünlerini kendi şubeleri aracılığıyla müşterilere sunması sistemidir. Türkiye’de çok yaygın olarak kullanılan bu yöntem, hem bankalara hem de sigorta şirketlerine ek gelir sağlar. Bankalar genellikle kredi ürünleriyle birlikte hayat sigortası, konut sigortası gibi ürünleri sunar. Bu uygulama Bankacılık Kanunu ve Sigortacılık Kanunu ile denetlenir. Avantajları: - Banka müşterisi için kolay erişim - Sigorta şirketi için geniş müşteri tabanı - Çapraz satış geliri

Banka teminat mektubu politikası (Bank Letter of Credit Policy), bankaların müşterilerine verdikleri teminat mektuplarının şartlarını ve kullanım esaslarını belirleyen politikadır. Türkiye’de bankacılık ve ticari ilişkilerde önemli bir güvencedir. Teminat mektupları, özellikle ihalelerde ve ticari sözleşmelerde güven unsuru sağlar.

Banka ücretleri (Bank Fees), bankaların sunduğu hizmetler karşılığında müşterilerden aldığı bedellerdir. Türkiye’de EFT/havale ücretleri, kredi kartı aidatları, hesap işletim ücretleri gibi birçok türü bulunmaktadır. BDDK ve TCMB düzenlemeleri çerçevesinde bankaların alabileceği ücretler sınırlandırılmıştır.

Banka vergisi veya banka haczi (Bank Levy), devletin bankalarda bulunan mevduatlara veya bankaların faaliyetlerine doğrudan uyguladığı vergi veya kesintilerdir. Türkiye’de belirli yasal durumlarda uygulanabilir. Ayrıca, mahkeme kararıyla banka hesaplarına haciz konulması da banka levy kapsamında değerlendirilir.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Türkiye’de bankacılık sektörünü düzenlemek ve denetlemek ile görevli bağımsız kamu kurumudur. 1999 yılında kurulmuş olup, 2000-2001 krizlerinin ardından etkinliği artırılmıştır. BDDK, bankaların faaliyet izinleri, sermaye yeterlilik oranları, risk yönetimi ve müşteri hakları gibi konularda düzenlemeler yapar.

Bankacılık genel sigortası (Banker’s Blanket Bond), bankaların çalışanlarının hataları, dolandırıcılık, hırsızlık ve sahtekarlık gibi risklere karşı korunmasını sağlayan sigorta türüdür. Türkiye’de bankalar ve finans kuruluşları tarafından kullanılmaktadır. Bu sigorta, bankaların operasyonel risklerini azaltmaya yardımcı olur.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM), Türkiye’de kartlı ödeme sistemlerinin düzenlenmesi ve işletilmesi için kurulmuş bir kuruluştur. 1990 yılında faaliyete başlamıştır. BKM, kredi kartı, banka kartı ve POS sistemlerinin entegrasyonunu sağlar. Ayrıca, BKM Express gibi dijital ödeme çözümleri geliştirmiştir.

Bankalararası para piyasası (Interbank Market), bankaların kısa vadeli likidite ihtiyaçlarını karşılamak üzere birbirleriyle borç alıp verdikleri piyasadır. Türkiye’de bu piyasayı TCMB organize eder. Bu piyasa, bankalar arasındaki faiz oranlarının ve günlük likiditenin belirlenmesinde kritik rol oynar.

Bankasürans (Bancassurance), bankaların sigorta ürünlerini kendi şube ve kanalları üzerinden satmasıdır. Türkiye’de bankacılık ve sigortacılık sektöründe yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu yöntem, bankalara ek gelir, müşterilere ise kolay erişim sağlar.

Banker, özellikle 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu döneminde sermaye sağlayan özel finansörlerdir. Günümüzde banker kavramı, resmi bankacılık faaliyetleri dışında yüksek faizle borç veren kişiler için kullanılmıştır. Türkiye’de 1980’lerde yaşanan 'banker krizi' bu kavramın tarihsel önemini göstermektedir.

Barbell stratejisi, portföy yönetiminde hem çok düşük riskli hem de yüksek riskli varlıklara yatırım yaparak orta riskli yatırımlardan kaçınmayı hedefleyen bir yöntemdir. Türkiye’de özellikle tahvil ve hisse senedi kombinasyonlarında uygulanmaktadır. Bu strateji, yatırımcılara risk dağılımı ve potansiyel yüksek getiri imkanı sunar.

Barbell yatırım stratejisi, yatırım portföyünün uç kategorilere bölünerek hem yüksek riskli/yüksek getiri potansiyelli hem de düşük riskli/güvenli varlıklardan oluşturulmasıdır. Orta riskli varlıklara yatırım yapılmaz. Bu strateji genellikle tahvil yatırımlarında uygulanır: - %50 uzun vadeli, yüksek faizli tahviller - %50 kısa vadeli, likit ve düşük riskli tahviller Türkiye’de bireysel yatırımcılar ve portföy yöneticileri bu stratejiyi volatil piyasalarda riski dağıtmak ve likidite sağlamak amacıyla kullanabilir.

Barings Bank, 1995 yılında tek bir çalışanın yaptığı yüksek riskli türev işlemleri nedeniyle iflas eden İngiltere merkezli bankadır. Nick Leeson isimli trader’ın Singapur Borsası’nda yaptığı spekülatif pozisyonlar, banka tarihindeki en büyük bireysel finansal çöküşlerden birine neden olmuştur. Bu olay, iç kontrol eksikliği, risk yönetimi zaafı ve denetimsizlik nedeniyle finans tarihinde önemli bir ders olarak kabul edilir. Türkiye’de bankacılık sektöründe bu olaydan sonra iç kontrol ve denetim sistemlerine daha fazla önem verilmiştir.

Üçüncü parti hizmet sağlayıcı tarafından yönetilen cüzdandır. Barındırılan Cüzdan (Hosted Wallet) Nedir? Birkaç kolay adımda barındırılan cüzdan kurabilirsiniz:

Barometre, hava basıncını ölçen cihaz olmakla birlikte ekonomi ve finans alanında piyasa eğilimlerini göstermek için de kullanılır. Türkiye’de iş dünyasında ekonomik barometre kavramı yaygındır. Örneğin, güven endeksleri veya sektörel raporlar ekonomik barometre işlevi görür.

Barter, mal ve hizmetlerin para kullanılmadan doğrudan değiş tokuş edilmesidir. Türkiye’de özellikle 1990’lı yıllarda işletmeler arasında popüler olmuş ve çeşitli barter şirketleri aracılığıyla uygulanmıştır. Barter sistemi, nakit sıkışıklığı yaşayan işletmeler için alternatif bir ticaret yöntemidir.

Archangel, klasik melek yatırımcılardan daha fazla sermaye sunan ve genellikle daha geniş bir yatırım portföyüne sahip, deneyimli bireysel yatırımcıdır. Girişimcilik ekosisteminde özellikle erken aşama startuplara yatırım yapar ve stratejik mentorluk sağlar. Türkiye’de ‘baş melek’ kavramı olarak bilinir.

Başabaş durum (At the Money – ATM), bir opsiyon sözleşmesinde kullanım fiyatı ile dayanak varlığın piyasa fiyatının eşit veya çok yakın olduğu durumu ifade eder. Türkiye’de VİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası) yatırımcıları için önemli bir kavramdır. Bu durumda opsiyonun içsel değeri sıfırdır, yalnızca zaman değeri vardır. Yatırımcılar açısından başabaş durum, opsiyonun kullanılabilirliği ve stratejilerin belirlenmesi için kritik bir göstergedir.

Basel Bankacılık Denetim Komitesi (Basel Committee on Banking Supervision), uluslararası bankacılık düzenlemeleri ve denetim standartlarını belirleyen organdır. Türkiye, doğrudan üye olmamakla birlikte, BDDK ve TCMB aracılığıyla Basel standartlarını uygulamaktadır. Komite, Basel I, II ve III düzenlemelerini yayımlamıştır.

Basel düzenlemeleri (Basel Accords), uluslararası bankacılık sisteminde risk yönetimi, sermaye yeterliliği ve likidite standartlarını belirleyen kurallar bütünüdür. Türkiye’de BDDK ve TCMB tarafından uygulanmaktadır. Basel I, II ve III düzenlemeleri, bankaların finansal istikrarını korumayı amaçlar.

Basel II, uluslararası bankacılık düzenlemeleri kapsamında risk yönetimi ve sermaye yeterliliğine odaklanan ikinci Basel Uzlaşısıdır. Türkiye’de Basel II kriterleri 2012 yılında BDDK tarafından uygulanmaya başlanmıştır. Üç temel yapı taşı vardır: 1. Asgari Sermaye Yükümlülüğü: Kredi, piyasa ve operasyonel risklere karşı sermaye 2. Denetim Süreci: Bankaların risk yönetim sistemlerinin gözetimi 3. Piyasa Disiplini: Şeffaflık ve kamuya açıklama zorunlulukları Basel II, bankaların risk duyarlılığını artırmayı ve finansal sistemin direncini güçlendirmeyi amaçlar.

Basel III, 2008 küresel finans krizinden sonra bankacılık sektöründe risk yönetimini güçlendirmek amacıyla Basel Komitesi tarafından yayımlanan düzenleme paketidir. Türkiye’de BDDK tarafından uygulanmaktadır. Basel III, bankaların likidite oranlarını, sermaye yeterliliklerini ve kaldıraç seviyelerini artırmayı hedefler.

Basel Uzlaşıları, uluslararası bankacılık sisteminde sermaye yeterliliğini ve finansal istikrarı sağlamak amacıyla Basel Komitesi tarafından yayımlanan düzenlemelerdir. Türkiye’de BDDK tarafından uygulanır. Üç temel uzlaşı vardır: - Basel I: Sermaye yeterliliği ilk kez tanımlandı - Basel II: Risk yönetimi ve denetim süreçleri eklendi - Basel III: 2008 krizi sonrası likidite ve kaldıraç oranlarına odaklandı Bankalar bu düzenlemelere uyum sağlamak zorundadır.

Bayes Teoremi (Bayes' Theorem), olasılık teorisinde koşullu olasılıkları hesaplamak için kullanılan temel bir formüldür. Türkiye’de finans, risk yönetimi, veri analizi ve yapay zeka alanlarında uygulama bulmaktadır. Formül: P(A|B) = [P(B|A) * P(A)] / P(B) Bayes Teoremi, özellikle belirsizlik altında karar alma süreçlerinde ve finansal risk analizlerinde kullanılır.

Bayrak formasyonu (Flag Pattern), teknik analizde güçlü bir trend sonrasında kısa süreli konsolidasyon evresiyle oluşan ve ardından trend yönünde devam eden grafik formasyonudur. Türkiye’de Borsa İstanbul’da yatırımcılar tarafından yaygın olarak kullanılır. Bayrak formasyonu, genellikle kısa vadeli fiyat hareketlerinde güçlü devam sinyali verir.

Baz çizgi (Baseline), finansal tabloların, projelerin veya ekonomik göstergelerin performansını karşılaştırmak için referans olarak kullanılan başlangıç noktasıdır. Türkiye’de şirketlerin bütçe ve finansal planlamalarında sıkça kullanılır. Baz çizgi, ilerlemeyi ölçmek için standart bir kıyas noktası sağlar.

Baz çizgi analizi (Baseline Analysis), finansal tabloların, projelerin veya ekonomik göstergelerin önceden belirlenmiş bir referans noktasına göre incelenmesidir. Türkiye’de şirketlerin bütçe planlamalarında ve finansal performans değerlendirmelerinde kullanılır. Bu analiz, mevcut durumun geçmiş dönemlerle kıyaslanarak geleceğe yönelik kararların alınmasını sağlar.

Baz değer (Basis Value), ekonomik göstergelerin, endekslerin veya finansal hesaplamaların karşılaştırıldığı referans değeri ifade eder. Türkiye’de enflasyon, endeks ve finansal analizlerde baz alınan değer olarak kullanılmaktadır. Baz değer, farklı dönemlerin karşılaştırılabilir hale getirilmesini sağlar.

Baz dengesi (Basic Balance), bir ülkenin ödemeler dengesi tablosunda cari işlemler dengesi ile uzun vadeli sermaye hareketlerinin toplamını ifade eder. Türkiye’de ödemeler dengesi analizlerinde kullanılan bir kavramdır. Baz dengesi, ülkenin dış finansman ihtiyacını ve sürdürülebilirliğini değerlendirmede önemlidir.

Baz dönem (Base Period), ekonomik verilerin karşılaştırılmasında esas alınan başlangıç dönemidir. Türkiye’de TÜİK tarafından açıklanan enflasyon ve endeks hesaplamalarında kullanılır. Baz dönem, ekonomik analizlerde farklı zaman dilimlerinin kıyaslanabilmesini sağlar.

Baz etkisi (Base Effect), ekonomik göstergelerin yıllık değişim oranlarını hesaplarken bir önceki dönemin düşük veya yüksek seviyelerinin sonuçlar üzerinde yarattığı etkiyi ifade eder. Türkiye’de özellikle enflasyon verilerinin yorumlanmasında sıkça kullanılmaktadır. Örneğin, geçen yıl enflasyonun çok yüksek çıkması, bu yılın aynı ayında düşük enflasyon görülmesine yol açabilir.

Baz fiyat (Base Price), menkul kıymetlerin borsada işlem göreceği gün için referans olarak belirlenen fiyattır. Türkiye’de Borsa İstanbul’da hisse senetleri için baz fiyat uygulaması yapılır. Baz fiyat, günlük fiyat limitlerinin hesaplanmasında kullanılır.

Baz fiyat farkı (basis differential), belirli bir yer veya piyasa ile başka bir yer arasında aynı malın fiyat farkını ifade eder. Bu fark, lojistik, arz-talep durumu, kalite farklılığı ve vergilerden kaynaklanabilir. Türkiye’de özellikle enerji piyasalarında (doğalgaz, petrol) ve emtia piyasalarında bu farklar göz önünde bulundurulur. Vadeli işlem sözleşmelerinde baz farkı, risk yönetiminde önemli bir parametredir.

Baz fiyat ticareti (basis trading), spot fiyat ile vadeli fiyat (futures) arasındaki farktan yararlanmayı amaçlayan arbitraj stratejisidir. Türkiye’de bu strateji özellikle VİOP’ta (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası) uygulanabilir. Yatırımcılar, spot piyasada bir varlığı alırken aynı varlığın vadeli kontratını satarak baz fiyat farkından kazanç sağlamayı hedefler. Risk, taşıma maliyetleri ve piyasa oynaklığına bağlı olarak değişir.

Baz fiyatlandırma (Basing Point Pricing System), ürünlerin fiyatının belirli bir merkez noktasından belirlendiği fiyatlandırma sistemidir. Türkiye’de özellikle çimento ve demir-çelik sektörlerinde geçmişte uygulanmıştır. Bu sistem, rekabet hukukunda tartışmalı bir yöntem olup, kartelleşme riskine yol açabilmektedir.

Baz işlem (Basis Trading), spot piyasa fiyatı ile vadeli işlem fiyatı arasındaki farktan yararlanarak yapılan alım satım stratejisidir. Türkiye’de özellikle Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) üzerinden uygulanmaktadır. Yatırımcılar, baz farkının açılması veya daralmasından kazanç sağlamayı hedefler.

Baz maaş (Base Salary), çalışanlara herhangi bir prim, ikramiye veya ek ödeme olmadan ödenen temel ücret tutarıdır. Türkiye’de iş sözleşmeleri ve bordrolarda baz maaş ayrı olarak belirtilir. Baz maaş, toplam maaşın üzerine eklenen diğer ödemelerle birlikte çalışanın nihai gelirini oluşturur.

Baz metaller (Base Metals), altın ve gümüş gibi değerli metaller dışında kalan, sanayide yaygın olarak kullanılan metaller için kullanılan terimdir. Örneğin bakır, alüminyum, çinko ve nikel baz metallere dahildir. Türkiye’de hem sanayi üretiminde hem de Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) işlem görmektedir.

Baz ödeme (Base Pay), çalışanlara herhangi bir prim, ikramiye veya yan hak eklenmeden ödenen temel maaştır. Türkiye’de iş sözleşmeleri ve bordrolarda genellikle baz maaş ile eş anlamlı olarak kullanılır. Baz ödeme, çalışanın toplam kazancına eklenen fazla mesai, prim ve sosyal yardımlar hariç tutularak belirlenir.

Baz para birimi (Base Currency), döviz çiftlerinde ilk sırada yer alan ve referans alınan para birimidir. Türkiye’de genellikle USD/TRY veya EUR/TRY gibi döviz çiftlerinde Türk Lirası karşısında işlem görür. Baz para birimi, Forex piyasalarında fiyatlamaların temelini oluşturur.

Baz prim faktörü (Basic Premium Factor), sigorta şirketlerinin risklere göre prim hesaplamasında kullandıkları temel katsayıdır. Türkiye’de özellikle reasürans ve yangın sigortalarında uygulanır. Bu katsayı, sigortalının risk profilini yansıtarak primin belirlenmesinde önemli rol oynar.

Baz puan (Basis Point), faiz oranı ve finansal değişkenlerdeki küçük değişimleri ifade etmek için kullanılan ölçü birimidir. 1 baz puan = %0,01’e eşittir. Türkiye’de Merkez Bankası faiz kararları genellikle baz puan üzerinden açıklanır.

Baz risk (Basis Risk), vadeli işlem sözleşmesi ile dayanak varlık arasındaki fiyat farklılıklarından kaynaklanan risk türüdür. Türkiye’de VİOP işlemlerinde yatırımcıların karşılaştığı önemli risklerden biridir. Baz risk, özellikle korunma (hedging) stratejilerinde dikkate alınır.

Baz senaryo (Baseline Scenario), ekonomik tahminler, finansal planlamalar veya projeksiyonlarda en olası varsayımlar üzerinden oluşturulan temel senaryodur. Türkiye’de Merkez Bankası, TÜİK ve özel sektör analizlerinde sıkça kullanılmaktadır. Baz senaryo, iyimser ve kötümser senaryolarla karşılaştırma yapmaya imkan tanır.

Baz yıl (Base Year), ekonomik verilerin zaman içinde karşılaştırılabilmesi için referans alınan yıldır. Türkiye’de TÜİK tarafından açıklanan enflasyon, milli gelir ve üretim verilerinde belirli baz yılları kullanılmaktadır. Baz yıl, endekslerin hesaplanmasında başlangıç noktası olarak kabul edilir.

Baz yıl analizi (Base-Year Analysis), ekonomik göstergelerin belirli bir yıl referans alınarak karşılaştırılmasıdır. Türkiye’de TÜİK tarafından enflasyon, milli gelir ve üretim endekslerinde kullanılmaktadır. Baz yıl, fiyat endekslerinin zaman içindeki değişimlerini ölçmek için temel alınır.

Zincir parçalarını koordine eden, Ethereum 2.0 gibi Hisse İspatı (PoS) tabanlı kripto paralardaki doğrulayıcı kayıtlarını ve stake işlemlerini yöneten blockchain ağıdır. Beacon Chain Nedir? Beacon Chain, Hisse İspatı blockchain modelinin yeni bir versiyonu. Şiirsel bir tanımlama yapmak gerekirse, yeni Ethereum 2.0 sisteminin tamamını destekleyen omurga, sistemi canlı tutan kalp, tüm müzisyenleri koordine eden şef şeklinde tarif edilebilir. Beacon Chain için kullanılan başka metafor da, işlem verilerinden oluşan denizin üzerinde yükselen büyük bir deniz feneri şeklinde düşünmektir. Sürekli olarak ağı tarar, işlemleri onaylar, oyları toplar ve blokları doğru şekilde onaylayan doğrulayıcılara ödül dağıtır. Öte yandan çevrim dışı olanların ödüllerini azaltır ve kötü niyetli aktörlerin ETH ödüllerinde kesinti uygular. Artık Beacon Chain ve Hisse İspatı özelliklerine sahip olan Ethereum 2.0 platformundaki bir sonraki adım, Ethereum'un veri kapasitesini yükseltecek, ağı daha hızlı ve ölçeklenebilir hale getirecek olan zincir parçalarını hayata geçirmek olacak. Ethereum 2.0 ağı 64 farklı parçaya ayrılacak ve Beacon Chain de tüm bu parçaları yönetecek.

Bear Stearns, 2008 Küresel Finansal Krizi sırasında iflas eden büyük ABD yatırım bankalarından biridir. Bankanın mortgage temelli menkul kıymetlere aşırı maruz kalması, güven kaybına ve likidite krizine yol açmıştır. ABD Merkez Bankası desteğiyle JPMorgan Chase tarafından sembolik bir bedelle satın alınmıştır. Türkiye’de bu vaka, risk yönetimi eksikliklerinin ve denetim boşluklarının yatırımcılar için öğretici bir örneğidir.

Beklenen elde tutma süresi, bir yatırımcının bir varlığı (örneğin hisse senedi, tahvil veya gayrimenkul) satın aldıktan sonra ne kadar süre portföyünde tutmayı planladığını gösteren tahmini süredir. Yatırım stratejisi, likidite ihtiyacı ve piyasa koşulları bu süreyi etkiler.

Beklenen faiz geliri, yatırımcının elindeki faiz getirili finansal enstrümanlardan belirli bir dönem sonunda elde etmeyi öngördüğü faiz kazancını ifade eder. Tahvil, bono, mevduat gibi sabit getirili yatırımlarda hesaplanır. Özellikleri: - Tahmini bir gelir kalemidir, gerçekleşmeyebilir. - Vadeye, faiz oranına ve anapara tutarına bağlıdır. - Finansal raporlarda 'beklenen nakit akışı' içinde yer alabilir. - Bankacılık ve muhasebede aktif hesaplara yansıtılır. Formül: Beklenen Faiz Geliri = Anapara x Faiz Oranı x Vade (yıl)

Beklenen faiz getirisi, bir yatırımcının tahvil gibi faizli bir menkul kıymetten gelecekte elde etmeyi beklediği faiz kazancıdır. Bu kavram, genellikle tahmini faiz oranı ve vade süresi kullanılarak hesaplanır.

Anticipation note, kısa vadeli ve geçici bir finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla çıkarılan borçlanma aracıdır. Genellikle yerel yönetimler, ileride alınacak vergi gelirleri veya tahvil gelirlerini teminat göstererek ihraç eder. Ticaret hayatında da belirli gelir beklentilerine dayanarak benzer yapılandırmalar görülebilir.

Belirlenmiş fiyat, serbest piyasa koşulları yerine devlet veya otoriteler tarafından belirlenen fiyatlardır. Avantajları: - Fiyat istikrarı sağlar. - Enflasyon kontrolüne katkı yapar.

Belirsiz riskli sözleşme (Aleatory Contract), taraflardan birinin elde edeceği faydanın tamamen belirsiz ve rastlantısal olduğu sözleşme türüdür. Türkiye'de özellikle sigorta sözleşmeleri bu kapsamdadır. Kazanç veya yükümlülükler önceden tam olarak tahmin edilemez.

Adopter Categories, yeniliklerin benimsenme hızına göre tüketicilerin sınıflandırıldığı grupları ifade eder: yenilikçiler, erken benimseyenler, erken çoğunluk, geç çoğunluk ve geride kalanlar.

BNB Chain tokenleri için teknik standarttır. BEP-2 (BNB Chain Token Standardı) Nedir? Her BEP-2 tokeninde şu özellikler bulunur:

BEP-20, Ethereum'un ERC-20 sistemini ileriye taşımak amacıyla oluşturulan BNB Chain token standardıdır. BEP-20 Nedir? BEP-20, en yaygın token standartlarından biri olan Ethereum'un ERC-20 sistemini ileri taşımak amacıyla oluşturulan BNB Chain token standardıdır. BEP-20; genel token kullanım kurallarını çevreleyen, tokenin nasıl ve kimler tarafından harcanabileceği bilgisini içeren plandır. Tüm bu değişiklikler protokolü iyileştirmek, hızlandırmak ve işlem maliyetlerini aşağıya çekerek optimizasyonu artırmak amacıyla yapıldı. İşin aslı BEP-20, birçok geliştiricinin farklı tokenleri hayata geçirebileceği esnek bir format sağlamak amacıyla, BNB Chain içinde kendiliğinden yer alan teknik özellik olarak tasarlandı. Bu tokenler, herhangi bir şirketin hissesine karşılık gelebileceği gibi, banka kasasında saklanan mevduatlar gibi değeri sabit stablecoin varlıklarına kadar her varlığı temsil edebiliyor. Kolayca BNB Chain standardında token oluşturmak mümkün. BEP-20 token standardı sayesinde ekstra herhangi bir işlem yapmadan transfer, iade işlemi, token sahipliğini görüntüleme gibi temel token özelliklerine erişilebiliyor.

BEP-721, benzersiz token (NFT) üretmek için kullanılan BNB Chain token standardıdır. ERC-721 token standardının en popüler uzantılarından biri olarak kabul edilir. BEP-721 Nedir? Tokenler transfer edilirken, diğer BNB Chain tokenlerinde olduğu gibi, işlem maliyetlerinin karşılaması amacıyla bir miktar BNB gerekir. Dolayısıyla bu tür işlemleri yaparken cüzdanınızda az miktarda da olsa BNB bulundurmak akıllıca olacaktır. BEP-721 tokenleri, BNB Chain ekosisteminde yer alan seçeneklerin yanı sıra Binance tarafından desteklenen Juggerworld, BakerySwap ve Binance NFT Marketplace gibi platformlarda da üretilebilir. Tokenlerin temsil edebileceği varlıklar şu şekilde: Fiziksel veya dijital sanat eserleri Antika veya koleksiyon ürünleri Oyun içi öğeler Piyango biletleri Gayrimenkul ve fiziki mülkler Bu tokenlerin içinde, BNB Chain ağıyla ne şekilde iletişim kurduklarını kontrol eden bir dizi işlem bulunur. Bazıları oldukça yaygın olan bu işlemler, BEP-20 standardı içinde de bulunabilir: Name: Diğer sözleşmelerin BEP-721 tokenini tanıyacağı adı belirtir Symbol: Hisse senedi kısaltmalarında olduğu gibi, token için üretilen kısa ve öz bir terimdir BalanceOf: Belirli bir adresin içindeki tokenlere ait toplam bakiyeyi görüntüler TotalSupply: Üretilen toplam token miktarını gösterir Bazıları isteğe bağlı olacak biçimde bir dizi temel sahiplik işlevi de mevcuttur. Meta veri işlevi ise NFT varlıkların benzersiz bir özelliğidir: NFT içinde her birime ait bilginin yer aldığı CryptoPunk örneğini ele aldığımızda, 10.000 adet "punk" token içinden sadece belirli "punk"a ait verinin bulunduğunu görebiliriz. CryptoPunk varlıkları BEP-721 token standardını kullanmıyor olsa da meta veriler içeriyor.

Binance Evolution Proposal (BEP-95), BNB token yakma sürecini hızlandırmayı amaçlayan Bruno isimli sert çatallanma (hard fork) güncellemesidir. BEP-95 Nedir? Binance, tam düğüm (full node) senkronizasyonunu hızlandırarak ağın merkeziyetsizliğini yüzde 60'ın üzerine çıkaracak biçimde iyileştirmeyi amaçlıyor. Dahası, BNB yakım süreci sayesinde kripto paranın fiyatında önemli artış bekleniyor. BEP-95 ile Gas Ücreti Dağıtımı BNB, kapsamlı bir uygulama yelpazesine sahip dünyanın en büyük kripto para borsasının yerel tokeni. Delege ve doğrulayıcılar, sahip oldukları BNB üzerinden gelir elde etmeye devam edecek. Protokol, aşağıdaki yöntemler aracılığıyla kullanıcı topluluğuna değer sağlamayı amaçlıyor:

Bilanço (Balance Sheet), bir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını gösteren temel finansal tablodur. Türkiye’de TFRS ve Vergi Usul Kanunu çerçevesinde düzenlenir. Bilanço, işletmenin mali durumunu ve finansal sağlamlığını analiz etmek için kullanılır.

Bilanço karşılıkları (Balance Sheet Reserves), işletmelerin gelecekte ortaya çıkabilecek risk ve yükümlülükleri karşılamak için ayırdığı muhasebe kalemleridir. Türkiye’de TFRS ve Vergi Usul Kanunu çerçevesinde finansal tablolarda gösterilir. Bunlar arasında kıdem tazminatı karşılıkları, dava karşılıkları ve şüpheli alacak karşılıkları yer alır.

Binance Labs, blockchain ve kripto para işletmelerini, girişimlerini ve topluluklarını destekleme, bunlara yatırım yapma ve geliştirme projesi olmasının yanı sıra, sosyal bir fondur. Binance Labs Nedir? Girişimciler, Binance ekosisteminde yer almak ve güçlü iş ilişkileri kurmak adına, ilk günden itibaren yardım alır. Token ekonomisi ve blockchain mimarisi teknolojisinden başlangıç operasyonlarına kadar çeşitli ürünlere erişebilir, sektör hakkında bilgi sahibi Binance işletme yöneticileriyle bağlantı kurabilirler. Girişimler, Binance ekosistemindeki profesyonel isimlerle iletişime geçebilir. Böylece blockchain projelerinin gidişatına yardımcı olabilecek bağlantılar kurabilirler. Binance labs kuluçka programına kaydolan girişimciler, şirketleriyle ilgili tüm konular ve operasyonlarının farklı yönleri hakkında yardım alır. Bunlar arasında ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi; düzenleyici ve yasal rehberlik; işe alım; teknik uygulama; finansman; pazarlama ve halkla ilişkiler gibi seçenekler var.

Binance Launchpad sayesinde kripto girişimleri sermaye toplayabilir ve projelerini Binance ekosistemindeki milyonlarca yatırımcıya tanıtma imkanına kavuşabilir. Binance Launchpad Nedir? Binance Launchpad platformu üzerinden projelerin tanıtılmasının pek çok avantajı vardır: Yeni listelenen kripto para birimleri, Binance üzerindeki devasa kullanıcı ağına sunulduğu anda yoğun ilgi görür ve pek çok kişi anında bu tokeni edinebilir. Binance, blockchain girişimlerine yardım ve rehberlik hizmeti de sağlar. Binance ekosistemi içinde büyümelerine yardımcı olur.

Birikim aşaması, piyasada yaşanan düşüşün ardından kurumsal yatırımcıların kademeli biçimde alım yapmaya başladığı Piyasa Döngüsü Nedir? İlk olarak hisse senedi piyasalarında tespit edilen piyasa döngüsü, finansal piyasalarda kendini tekrarlayan kalıp veya eğilimlere denir. Düzenli piyasa döngüsü içerisinde birikim, yükseliş, dağıtım ve düşüş olmak üzere dört temel aşama gözlenir. Bu dört döngü her zaman aynı sıradadır. Dolayısıyla alım satım yapanlar, yükseliş trendine başlamadan önce varlığı uygun fiyattan satın alabilmek için birikim aşamasını tespit etmeyi amaçlar. Birikim aşamasını, herhangi bir menkul kıymette yaşanan düşüş sürecinden hemen önce görülen dağıtım aşamasıyla karıştırmamak gerekir. Bu nedenle yatırımcılar dikkatli olmalı, doğru biçimde araştırma yapmalı ve piyasanın hareketi onayladığından emin olmak için net kırılım beklemelidir. Birikim Aşamasında Alım Satım Birikim aşamasının ne zaman sonlanacağı ve yükselişin ne zaman başlayacağı konusunda belirli bir süre yoktur. Birikim aşaması kimi zaman bir yıldan fazla sürebileceği için, alım satım yapanlar arasından sadece sabırlı olanlar süreçten kârlı çıkar. Yatırımcılar, net bir kırılım meydana geldiğinde pozisyon alacakları için, birikim aşamasındaki menkul kıymetleri izleme listelerine eklemeyi tercih eder. Menkul kıymetlerin birikim süreçleri birkaç yıl devam etme ihtimali olduğundan bu davranışı sergilerler. Dolayısıyla alım satım yapanlar, sermayelerini yatay ilerleyen varlığa yatırmak yerine daha iyi fırsatlar kollar. Birikim Aşaması Örnekleri Yukarıda yer alan haftalık Spotify grafiğinde birikim aşaması net biçimde görülebilir. Spotify hissesi güçlü düşüş trendine girdikten ve 195 dolardan 100 dolara inerek dibi gördükten sonra birikim aşaması başladı. Bu noktada yatırımcılar, Spotify pozisyonlarını kademeli biçimde artırmaya başladı. Daha önce belirttiğimiz gibi, birikim aşaması beklenenden uzun sürebilir. Örnekte de görüldüğü gibi 2019'dan 2020'nin ortalarına kadar Spotify fiyatı belli bir aralığın içinde kaldı. Mayıs 2020'de net bir kırılım görüldükten sonra alım satım yapanlar devreye girdi. Ancak Spotify hisselerini, 100 ila 140 dolar arasında biriktirmeye başlayan yatırımcılara kıyasla 200 dolar gibi daha yüksek fiyattan satın almak zorunda kaldılar.

Birikim aşaması, yatırımcının sermayesini artırmak için düzenli yatırım yaptığı dönemi ifade eder. Özellikle emeklilik planlarında, çalışma yılları boyunca yapılan ödemeler bu aşamaya girer. Avantajları: - Uzun vadeli birikim sağlar. - Bileşik faiz etkisiyle varlık büyür. Dezavantajları: - Likiditesi sınırlıdır. - Piyasa riskine maruz kalır.

Birikim birimi, yatırım fonları veya emeklilik planlarında katılımcıların yatırdığı paraların karşılığında sahip oldukları payları ifade eder. Her birim, fonun toplam değeri üzerinden hesaplanır ve yatırımcının payını temsil eder. Avantajları: - Katılımcının toplam fon içindeki hakkını belirler. - Fon performansını izlemeyi kolaylaştırır. Dezavantajları: - Fonun piyasa riskine bağlı olarak değer kaybı yaşayabilir. - Likiditesi sınırlı olabilir.

Birikim bölgesi, teknik analizde fiyatların belirli bir bantta yatay hareket ettiği ve yatırımcıların alım yaptığı dönemleri ifade eder. Bu bölgeler genellikle büyük yükseliş hareketlerinden önce oluşur. Avantajları: - Yatırımcılara alım fırsatı sunar. - Trend dönüş sinyali olabilir. Dezavantajları: - Yanlış yorumlandığında zarar doğurabilir. - Uzun sürebilir ve fırsat maliyeti yaratabilir.

Birikim bonosu, faiz veya kupon ödemesi yerine tüm getirinin vade sonunda ödenmesiyle çalışan borçlanma aracıdır. Yatırımcılar düzenli faiz almaz, getiri vade sonunda topluca ödenir. Avantajları: - Vergi ertelenmesi avantajı sağlar. - Uzun vadeli yatırımcıya uygundur. Dezavantajları: - Düzenli nakit akışı sağlamaz. - Faiz oranı riskine açıktır.

Birikim dönemi, yatırımcıların düzenli katkılarla varlıklarını artırdığı süreyi ifade eder. Özellikle emeklilik fonlarında, çalışma yılları boyunca yapılan katkılar bu döneme girer. Avantajları: - Uzun vadeli sermaye birikimi sağlar. - Emeklilik sonrası düzenli gelir imkanı sunar. Dezavantajları: - Erken çıkışlarda cezai kesinti olabilir. - Piyasa dalgalanmalarına açıktır.

Birikim planı, yatırımcıların düzenli aralıklarla belirli tutarlarda yatırım yaparak uzun vadeli sermaye oluşturmasını sağlayan sistemdir. Bu yöntem bireysel emeklilik ve yatırım fonlarında sıkça kullanılır. Avantajları: - Disiplinli yatırım sağlar. - Bileşik faiz etkisinden yararlanılır. Dezavantajları: - Likiditesi sınırlıdır. - Piyasa riskine açıktır.

Birikim seçeneği, yatırım fonları veya sigorta poliçelerinde elde edilen gelirlerin nakit olarak alınması yerine yeniden yatırım yapılmasını ifade eder. Bu sayede yatırımcı, bileşik getiri avantajından yararlanır. Avantajları: - Uzun vadede sermaye büyümesini sağlar. - Vergisel avantajlar sunabilir. Dezavantajları: - Nakit akışı sağlamaz. - Piyasa dalgalanmalarına bağlı risk taşır.

Birikimli hisseler, temettü ödemesi yerine elde edilen kazançların fon veya şirket içinde yeniden yatırıma yönlendirildiği hisse türleridir. Bu hisselerde nakit temettü yerine sermaye büyümesi hedeflenir. Avantajları: - Uzun vadeli yatırımcı için değer artışı sağlar. - Vergisel erteleme avantajı sunar. Dezavantajları: - Yatırımcıya nakit akışı sağlamaz. - Piyasa riskine açıktır.

Arrearage, bir borcun veya ödemenin zamanında yapılmaması nedeniyle oluşan gecikmiş veya birikmiş tutarı ifade eder. Kira, kredi taksitleri, temettü ödemeleri gibi düzenli ödemelerde gecikme olduğunda ortaya çıkar ve genellikle faiz uygulanır.

Birikmiş değer, özellikle sigorta poliçeleri ve emeklilik planlarında, katılımcının yaptığı ödemeler ve bunların getirisinin zaman içinde oluşturduğu toplam değeri ifade eder. Bu kavram, poliçenin ya da planın nakit değeri olarak da adlandırılır. Avantajları: - Yatırımın büyümesini gösterir. - Emeklilik döneminde ek gelir sağlar. Dezavantajları: - Piyasa dalgalanmalarına açıktır. - Erken çekimde cezai kesintiler olabilir.

Birikmiş fayda yükümlülüğü (ABO), bir emeklilik planında çalışanların bugüne kadar kazandığı emeklilik haklarının bugünkü değerini ifade eder. ABO, gelecekteki ödemelerin şimdiki değerini hesaplayarak şirketin yükümlülüklerini ölçer. Avantajları: - Çalışan haklarını güvence altına alır. - Şirketin borçluluk seviyesini doğru gösterir. Dezavantajları: - Hesaplamalar aktüeryal varsayımlara bağlıdır. - Şirket bilançolarında büyük yük oluşturabilir.

Birikmiş fon, bir kişinin veya kurumun belirli bir süre boyunca düzenli olarak yatırdığı paraların birikmesiyle oluşan toplam değeri ifade eder. Özellikle emeklilik fonları, sigorta poliçeleri ve yatırım fonları kapsamında kullanılır. Avantajları: - Uzun vadeli tasarruf sağlar. - Faiz ve yatırım getirisiyle büyür. Dezavantajları: - Likiditesi sınırlı olabilir. - Piyasa risklerine maruz kalabilir.

Birikmiş gelir ödemeleri (AIP), özellikle yatırım fonları ve emeklilik planlarında, zaman içinde birikmiş ve yatırımcılara düzenli olarak ödenmesi gereken gelirleri ifade eder. Bu gelirler faiz, temettü veya kira getirilerinden oluşabilir. Avantajları: - Yatırımcıya düzenli nakit akışı sağlar. - Emeklilik döneminde ek gelir kaynağı sunar. Dezavantajları: - Vergilendirilebilir. - Fonun performansına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Birikmiş kâr ve zararlar (Earnings and Profits - E&P), bir şirketin geçmiş dönemlerden günümüze kadar elde ettiği ve dağıtılmamış olan kârlarını ifade eder. Bu tutarlar şirketin temettü ödeme kapasitesini belirler. Avantajları: - Şirketin kâr dağıtma potansiyelini gösterir. - Hissedar güvenini artırır. Dezavantajları: - Vergi yükümlülükleri doğurabilir. - Yanlış yönetildiğinde şirketin mali yapısını zayıflatabilir.

Birikmiş kazanç vergisi, şirketlerin gereksiz yere kârlarını dağıtmayıp bünyelerinde tutmaları halinde uygulanan vergidir. Bu vergi, hissedarlara temettü dağıtımını teşvik etmek için geliştirilmiştir. Avantajları: - Şirketlerin kârı adil şekilde dağıtmasını sağlar. - Vergi kaçınmasını engeller. Dezavantajları: - Şirketin büyüme yatırımlarını sınırlayabilir. - Çifte vergilendirme etkisi doğurabilir.

Birikmiş siparişler (Backlog), bir işletmenin aldığı ancak henüz tamamlamadığı veya teslim etmediği siparişlerin toplamını ifade eder. Türkiye’de üretim, muhasebe ve finansal raporlama süreçlerinde kullanılmaktadır. Birikmiş siparişler, şirketin gelecekteki gelir potansiyelini ve üretim kapasitesi üzerindeki baskıyı gösterir.

Birikmiş temettü, şirketin imtiyazlı hisse senedi sahiplerine ödemesi gereken ancak geçmişte ödenmeyen kâr paylarının birikimini ifade eder. Bu temettüler, şirketin ileride yapacağı ilk temettü ödemesinde öncelikli olarak ödenir. Avantajları: - Yatırımcının temettü hakkını güvence altına alır. - Şirketin yükümlülüklerini netleştirir. Dezavantajları: - Şirketin nakit akışı üzerinde baskı oluşturabilir. - Yatırımcı için belirsizlik süresi uzun olabilir.

ARPU, bir şirketin belirli bir zaman diliminde her bir müşteri başına elde ettiği ortalama geliri gösteren finansal göstergedir. Özellikle telekomünikasyon, dijital medya ve SaaS şirketlerinde sık kullanılır. ARPU = Toplam Gelir / Toplam Abone Sayısı formülüyle hesaplanır.

Birinci katman blockchain, temel protokolü daha ileriye taşıtan bir dizi çözümdür. Birinci Katman (Layer 1) Nedir? Birinci katman blockchain, var olan sistemi daha ölçeklenebilir hale getirmek için temel protokolü iyileştiren bir dizi çözümden oluşur. Genellikle parçalama ve konsensüs protokollerine göre değişiklik gösteren iki çeşit birinci katman çözümü tercih edilir. Konsensüs protokolleri açısından bakıldığında Ethereum gibi projeler, İş İspatı (Proof of Work, PoW) gibi daha eski ve hantal konsensüs protokollerinden, Hisse İspatı (Proof of Stake, PoS) gibi çok daha hızlı ve daha az enerji harcayan protokollere geçmektedir. En popüler birinci katman ölçeklenebilirlik çözümlerinin başında parçalama gelir. Parçalama, ağın her işlemi sıralı biçimde ele alması yerine, işlem kümelerini "parçalama (sharding)" diye tabir edilen küçük veri kümelerine böler ve daha sonra ağ tarafından paralel olarak işlenmesini sağlar. Birinci katman çözümlerinin avantajlarının başında ise, mevcut altyapının üzerine herhangi bir ekleme yapmaya gerek duymamasıdır.

Birleşim (Amalgamation), iki veya daha fazla şirketin birleşerek yeni bir tüzel kişilik oluşturması sürecidir. Bu süreçte birleşen şirketlerin varlıkları, borçları ve operasyonları tek bir yapı altında toplanır. Amalgamation, birleşme (merger) ve satın alma (acquisition) işlemlerinden farklı olarak tüm tarafların eşit haklarla yeni yapıya katıldığı bir modeldir. Özellikleri: - Yeni bir tüzel kişilik oluşturulur. - Taraf şirketler feshedilir ve yeni şirkete aktarılır. - Hissedarlar yeni şirketten pay alır. - Vergisel ve hukuki avantajlar olabilir. - Genellikle sinerji yaratmak ve maliyetleri azaltmak için yapılır. Türkiye’deki Karşılık: Türk Ticaret Kanunu’nda “birleşme” kavramı daha yaygın kullanılır. Ancak şirket birleşmelerinde tüm tarafların eşit şekilde katılımıyla yeni bir şirket kuruluyorsa, bu 'amalgamation' yapısına benzer.

Kullanıcının Bitcoin alıp satmasına olanak tanıyan para çekme makinesi veya ATM. Bitcoin ATM Nedir? Bitcoin ATM (BTM), geleneksel para çekme makinelerine benzer şekilde çalışır. Ancak banka hesabı detayları yerine, kullanıcıların Bitcoin para birimini itibari para birimlerine dönüştürebilmeleri adına bir dizi seçenek sunar. Halka açık ilk Bitcoin ATM'sinin, 2013 yılında Kanada'nın Vancouver şehrinde bir kafede Robocoin tarafından açıldığı düşünülüyor. Kasım 2022 itibarıyla, büyük kısmı Amerika Birleşik Devletleri'nde olmak üzere dünya genelinde 39 bin kadar BTM olduğu söyleniyor. Kripto ATM'lerinin büyük çoğunluğu, Bitcoin'in yanı sıra Ethereum, Litecoin, Dogecoin ve Bitcoin Cash gibi altcoin seçeneklerine de destek sunuyor.

Bitcoin Hakimiyeti; Bitcoin piyasa değerinin, toplam kripto para piyasasının değerinin ne kadarına denk geldiğini gösteren orandır.

Bitcoin fiyatının yükseleceğine inanan kişidir. Bitcoiner ile Diğer Kripto Meraklıları Arasında Ne Fark Var? Bitcoiner ve diğer kripto meraklıları arasındaki temel fark, Bitcoin para birimine karşı bağlılık seviyelerinde ortaya çıkar. Bitcoiner diye tabir edilen kişi, genel olarak kripto para veya ilgili teknolojilerin geliştirilmesi, bu konunun tartışılması ve tanıtılmasına etkili biçimde dahil olur. Diğer kripto kullanıcıları ise, kripto para birimlerini daha nadir biçimde yaptıkları ödemelerde ve yatırımlarda kullanabilir. Bitcoiner tanımına uyan kişiler genellikle teknoloji hakkında daha derin anlayışa sahiptir. Bitcoin topluluğu içinde daha aktif rol oynarlar ve kripto paraların başarılı olması hususuna gönülden bağlıdırlar.

New York Eyaleti Finansal Hizmetler Departmanı tarafından verilen ve sanal para işlemleri gerçekleştirmeye izin veren işletme lisansıdır. BitLicense Nedir? BitLicense, düzenlemelere uygun kripto para faaliyetleri yürüten herhangi New York sakini veya New York'ta yaşayan kişilerle, bu tür faaliyetlerde bulunan herhangi bir kişi veya kuruluş için gerekli koşuldu. Kritik olan nokta, kripto para ödemesi yapan veya alan kişilerin muaf tutulmasıydı. BitLicense yürürlüğe girdiğinde son derece tartışmalı bir başlıktı ve kripto topluluğu içinde bugün bile tepki toplamaya devam ediyor. Birçok kripto para işletmesi, yasanın kendilerine haksız yere ağır kısıtlama ve yükümlülükler getirdiğini, en az 100.000 ABD doları olacağı tahmin edilen BitLicense başvurma maliyetinin kendilerini cezalandırdığı konusunda ısrarcı. Düzenlemeler 2015 yılında yürürlüğe girdikten sonra, kripto para işlemi sunan en az 10 işletme, New York sınırları içindeki tüm ticari faaliyetlerini durduracağını açıkladı. Gerçekten de, yasa yürürlüğe girdikten sonra sadece birkaç şirket BitLicense aldı. BitLicense sektör tarafından kabul edilsin ya da edilmesin, doğası gereği devlet müdahalesine dirençli bir sektör olan kripto paraları düzenlemeye yönelik küresel kanun koyucuların yaptıkları hamlelerinin önemli bir parçasını oluşturuyor.

İçinde güvenilemeyen veya doğrulanamayan üyelerin yer aldığı bir grup ya da takımda, tek strateji için fikir birliği kurulması durumunu tarif eder. Bizans Generalleri Problemi Nedir? Bizans Generalleri Problemi, bilgisayar biliminde kritik bir konu olan, "Birbirinden bağımsız ve coğrafi olarak dağılmış düğümlerden oluşan bilgisayar ağında fikir birliği kurmak mümkün müdür?" sorusuna yanıt arayan düşünce deneyidir. Fikir, 1982 yılında SRI Uluslararası Araştırma Enstitüsü araştırmacıları tarafından ortaya atıldı. Soru şu şekilde: Şehri kuşatma altına alan birden fazla Bizans generali var. Birbirleriyle sadece elçi göndererek iletişim kurabiliyorlar. Generallerin ortak bir eylem planı üzerinde anlaşması gerekiyor: şehre saldırmak ya da geri çekilmek. Ancak sayıları ve kimlikleri bilinmeyen bazı generallerin hain olduğu ve fikir birliğinin kurulmaması için çalıştıkları varsayılıyor. Ortaya konulan soru; hainlerin müdahalede bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, generallerin ortak bir plan tasarlamak için hangi karar alma algoritmasını kullanmaları gerektiği veya böyle bir algoritmanın gerçekten var olup olmadığıdır. Araştırmacıların analizlerine göre, sadık generallerin sayısı üçte ikiden fazla olması durumunda bu sistem gerçekten uygulanabilir. Yani, biri hain olan üç generalin bulunduğu senaryoda, davaya sadık olanların fikir birliği kurmaları garanti değildir.

Bizans Hata Toleransı (BFT), bilgisayar sisteminde yer alan kimi bileşenler arızalansa bile, bağımsız biçimde fikir birliğine varılmasını sağlayan özelliktir. Bizans Hata Toleransı (BFT) Nedir? Düşman şehrini kuşatmış ve birbirleriyle yalnızca elçiler göndererek iletişim kurabilen birkaç Bizans generalini hayal edin. Generaller ortak eylem planı oluşturmak zorunda: ya şehre saldıracak ya da geri çekilecekler. Ancak sayıları ve kimlikleri bilinmeyen bazı generaller hain olabilir ve fikir birliği kurulmasına karşı çalışabilir. Hangi generallerin hain olduğunu bilmeye gerek kalmadan, sadece sadık generallerin ortak eylem planına karar vermelerini sağlayacak sistem oluşturmak mümkün müdür? Sorun hakkında yapılan kapsamlı bir analiz, ancak generallerin üçte ikisinden fazlasının sadık olması durumunda algoritma oluşturulabileceğini söylüyor.

Dağıtık defter sistemi. Bir dizi blok veya dijital verilerin herkese açık biçimde art arda depolandığı veri tabanı. Kripto para birimlerinin temeli. Blockchain Nedir? Herkese açık blockchain ağları standart olsa da, iş dünyasında ve hükümetler seviyesinde kullanılacak gizli blockchain sürümleri üzerinde çalışmalar sürüyor.

Blockchain yapısının düzgün biçimde işlemesini sağlayan düğümlerden meydana gelen ortamdır. Blockchain Ağının Özellikleri Nelerdir? Blockchain ağlarının öne çıkan birkaç temel özelliği vardır: Hız: Blockchain ağlarının onay süreci, birkaç saniye ile birkaç dakika arasında değişebilir. Tutarlılık: Ağlar, 7 gün 24 saat çevrim içi biçimde çalışır. Maliyet: Ağlar, işlem başına bir sent gibi düşük işlem ücretleriyle çalışabilir. Değiştirilemezlik: Blockchain ağındaki işlemler, dileyen herkes tarafından görüntülense de değiştirilmeye karşı koruma altına alınmıştır. Blockchain Ağının Çeşitleri Açık ve gizli olmak üzere iki temel blockchain ağ türü mevcuttur.

Blockchain tribalism, blockchain veya kripto para topluluğunun belirli bir blockchain veya kripto paraya ideolojik açıdan bağlı hale gelmesidir. Blockchain Tribalism Nedir? Blockchain tribalism, blockchain veya kripto para topluluğunun belirli bir blockchain veya kripto paraya ideolojik açıdan bağlı hale gelmesidir. Daha iyi seçeneklerin bulunduğuna dair kanıtlar sunulsa bile, ağlarını sonuna kadar savunmayı sürdürürler. Buradaki "tribal (kabile)" zihniyeti, hem topluluk içinde hem de dışında bölücü tartışmalara yol açabilir. Sonuç olarak yeni teknolojileri kabullenmekte zorlanırlar. Ethereans Nedir? "Ethereans" diye tanımlanan bu topluluk, kimi zaman alaycı biçimde "Ethereum maxis (Ethereum maksimalistleri)" olarak da adlandırılır. Zira bu topluluk, alternatif akıllı sözleşme zincirlerine karşı, tıpkı Bitcoinciler (Bitcoiners) gibi karşı tavır sergiler. Başka Blockchain Kabileleri Var mı? Kripto para ekosisteminde birçok blockchain kabilesi bulunur. Litecoinciler (Litecoiners), Cardano taraftarları ve BNB-Coin destekçileri de sektörde aktif biçimde yer alır. Her kabile, seçtikleri blockchain ağının en iyisi olduğuna inanır ve farklı blockchain ağlarına güvenenlerle tartışır. Ethereum ve Bitcoin ile karşılaştırıldığında diğer blockchain ağları, topluluğu gerçekten kabile haline getiren taban desteğinden ve "maksimalist kültürden" yoksun olabilir. Blockchain kabileleri, sektör içinde yoğun ve bölücü tartışmalara yol açtığı için kripto topluluğu adına sorun oluşturabilir. Dışarıdan bakıldığında blockchain sektörü, teknolojinin bir bütün olarak benimsenmesine odaklanmak yerine, "daha iyi zincire" sahip olmak gibi detaylara haddinden fazla yoğunlaşan farklı grupların yer aldığı bir ekosisteme dönüşebilir. Maksimalist bakış açısı ayrıca, belirli blockchain ağlarının gerçek dışı beklenti oluşturmasına ve değerinin çok artmasına yol açarak finansal kayıplara zemin hazırlayabilir. Blockchain kabileciliği, bakış açısına bağlı biçimde hem iyi hem de kötü görülebilir. Diğer taraftan topluluk bilinci oluşturabilir ve kendini sektöre adamış destekçilerin kendi seçtikleri blockchain ağını savunmaya ve tanıtmaya yönlendirerek hem benimsenmesine hem de sektörün gelişimine katkı sağlayabilir. Böylece "maksimalistler", sergiledikleri "toksik" davranışlarla zincirin fiyatını yükseltebilir. Yine de bu aşırı desteğin, teknolojinin ilerlemesini sağlayacak potansiyel yapıcı eleştirilerin önünü kapatma ihtimali de var. Söz gelimi Bitcoin ağında uzun süredir tutucu tavır sergilendiği ve gelişmenin yavaşlatıldığı düşünülüyor. Dolayısıyla eleştirmenler, nihai çöküşün yaşanabileceğini ileri sürüyor.

Blok başlığı, madenciliğin teşvik edildiği İş İspatı konsensüs algoritması ile hash koduna dönüştürülen bloka ait benzersiz bir tanımlayıcıdır. Blok Başlığı Nedir? 'Genesis bloktan' itibaren bloklar sırayla ağa eklenir ve her blok başlığı, üç blok bilgisi setine ek olarak aşağıda listelenen benzersiz verileri de içerir: Önceki blokun hash verisi Madencilerin kullandığı nonce Bitcoin sürüm bilgisi Merkle kökü Blok zorluğu Madencilik için mükemmel bir özellik olan blok başlıkları, küçük boyutları sayesinde hafif istemciler (light client) için de yararlıdır. Zira Bitcoin blockchain verisi, mobil cihazlarda depolanamayacak kadar büyüktür. Öte yandan birebir aynı olan blokların başlıkları toplamda yalnızca 0,008 GB veya 8 MB depolama alanına ihtiyaç duyar. Blockchain ağında Merkle kökü denilen veri, bloku meydana getiren tüm işlemlerin hash koduna dönüştürülmüş halidir. Zaman damgası ise, proje katılımcılarının belirli olayın ne zaman meydana geldiğine dair kalıcı ve özet kaydının görüntülenebilmesi için kullanılır. Normal şartlarda olayın tarihi ve saatini gösterir. Genellikle bir saniyeden daha hassastır. Zorluk hedefi, madencilerin blok bulmacasını çözmek için ne kadar uğraşmaları gerektiğini belirlemek için kullanılır. Nonce verisi ise, madencilerin sırayla farklı kombinasyonlar ve geçerli hash verileri üretmek için ince ayar yapabilecekleri bir değişkendir. Blok başlığı kısaca, blockchain içindeki belirli blokları hedeflemek için kullanılır. İş İspatı algoritması gereği, madencilik ödülleri karşılığında hash koduna dönüştürülürler.

Blockchain teknolojisinde blok boyutu, zincirdeki tek blok içine eklenebilecek toplam veri miktarını ifade eder. Blok Boyutu Nedir? Başlangıçta Bitcoin blockchain, 36 MB'a ulaşan büyüklükteki bloklara sahipti. Ancak güvenlik endişeleri nedeniyle çok daha küçük boyutlarda blokların kullanılması zorunlu hale geldi. Blok Boyutu Neden Önemli? Blockchain blok boyutu, ağın aşırı yüklenmesine neden olabileceği için temel endişe kaynaklarından biridir. İşlemler, blok içine ne kadar hızlı biçimde eklenirse, işlemlerin onaylanması için beklenmesi gereken süre artabilir. Örneğin, Bitcoin blockchain, yalnızca 1 MB'lık küçük blok boyutu nedeniyle daha yavaş işlem gerçekleştirmeye yatkındır. Düğümler, bekleyen işlemler içinden bu küçük boyuttaki bloklara sığdırılacak olanları seçerken tıkanma görülebilir. Kullanıcılar düşük işlem hızlarından ve hatta iptal edilmiş transferlerden muzdarip olabilir. Bu durum, küresel ekonomide devrim yapmayı amaçlayan yeni nesil finans çözümü için kabul edilemez. Dolayısıyla, blok boyutu ikilemini çözmeye çalışan çok sayıda deney bulunmaktadır. An itibarıyla blok boyutu problemini çözecek en iyi yaklaşımın ne olabileceği konusunda fikir birliği kurulmuş değil. Çoğu blockchain, blok boyutunu optimize etmenin ve aynı zamanda da güvenlik endişelerini geride bırakmanın yollarını arıyor.

Kullanıcının, blockchain üzerindeki belli bir blokun ayrıntılarını görüntülemesini sağlayan uygulamadır. Blockchain tarayıcısı olarak da adlandırılırlar. Blok Gezgini Nedir? İnternet üzerinde birçok blok gezgini uygulamasına erişmek mümkün. Bunların başında Mempool, Bitaps, Blockstream, Multihash, Blockchain Info ve Bitupper Explorer popüler isimler gelir. Bahsi geçen blok gezgini uygulamalarının çoğu, blockchain ağına eklenen bloklar ve eklenmek üzere yeni bloklar da dahil olmak üzere pek çok bilgiyi kullanıcısına sunar.

Blockchain tabanlı sistemlerde yeni blok üretilmesi için gereken süreyi ifade eder.

Blok üreticisi (BP), blok işlemlerini doğrulamak üzere donanımı seçilen kişi veya gruptur. Çoğu Hisse İspatı (PoS) blockchain ağında olduğu gibi sıradaki bloku oluşturur. Blok Üreticisi Nedir? Blok üreticileri, ağın işleyişi konusunda kritik öneme sahiptir. İşlem verilerini toplar ve bunları doğrulayarak blockchain ağı üzerinde bloklar halinde saklarlar. Bloklar hazırlandıktan sonra doğrulanmak üzere ağa iletilir. Blok üreticileri, işlem verilerini doğrulandıktan sonra blockchain üzerine yeni bloklar yükler. Bitcoin gibi İş İspatı (PoW) tabanlı blockchain ağlarında madenciler, karmaşık matematik problemlerini çözmek için çok fazla bilgi işlem gücü kullanır. Problem, madenci tarafından çözüldüğünde, diğer madencilerin doğrulaması için bu veriler ağda paylaşılır ve fikir birliği sağlanır. Blockchain üzerine blok eklendikten sonra, problemi doğru biçimde çözen madenci blok ödülünü almaya hak kazanır. Akabinde herkes sonraki problemi çözmeye başlar. Normal şartlarda blok ekleme hakkı kazanacak düğümün seçilmesi rastgele olsa da, kilitlenen meblağ, stake etme süresi ve düğümün ağdaki itibarı gibi değişkenler de dikkate alınır. Yetkilendirilmiş hisse ispatı ise, doğrulayıcıların rastgele değil, ağdaki token sahipleri tarafından bilinçli biçimde seçildiği PoS modelidir. EOS teknik makalesine göre, EOS.IO uygulamasında yer alan bloklar, "blok üreticileri" olarak bilinen 21 kullanıcı tarafından üretilir. Yetkilendirilmiş Hisse İspatı (DPoS) modelini kullanan EOS tasarımında ise topluluk, blok oluşturmak için emanetçi ya da mütevelli (trustees) olarak da bilinen güvenilir hesapları seçer. DPoS modelini kullanan ağlarda blok oluşturma süresi kısa, verimlilik yüksek ve çatallanma ihtimali de daha düşüktür. Google Cloud'un, Block.one'un EOSIO blockchain mimarisine dayalı olacak biçimde EOS ağında blok üreticisi adayı olacağı açıklandıktan sonra EOS blok üreticiliği büyük ilgi görmeye başladı. Böylesi büyük bir teknoloji şirketinin blok üreticisi olma hamlesi, henüz büyüme aşamasındaki sektörde yer alan EOS benzeri tüm girişimlere cesaret verdi.

Bonding Curve, bir değer varlığının fiyatı ile arzı arasındaki ilişkiyi tanımlayan matematiksel eğriye deniyor. Bonding Curve Nedir? Herhangi bir değer varlığının fiyatıyla mevcut arz arasında ilişki kurmak için "bonding curve" adı verilen matematiksel fonksiyon kullanılıyor. Bonding curve fikrinin temelinde, kullanıcının Bitcoin gibi toplam miktarı sınırlı bir varlığı satın aldığı zaman, sonraki her alıcının daha fazla ödeme yapması gerektiği fikri yatıyor. Fiyattaki bu artışın nedeni, satın alınan her varlığın ardından toplam arz miktarında azalma yaşanmasına dayandırılıyor. Bu mekanizmanın mantığına göre, başlangıç aşamasında yatırım yapanlar daha kârlı çıkıyor. Yakın dönemde kripto para ekosistemi, bonding curve tabanlı sözleşmelerin ortaya çıkmasına sahne oldu. Bu token sözleşmeleri, kripto para borsalarında yer almayan bağımsız tokenlere ait piyasaların oluşturması esnasında karşımıza çıkıyor. Bonding curve sözleşmeleri, Ether üzerinden token fiyatını hesaplayarak kullanıcılara satabiliyor, ödeme sonrası token üretebiliyor. Ayrıca, Ether ile ödeme yaparak alım da gerçekleştirebiliyor. Akıllı sözleşme her iki durumda da ortalama fiyatı hesaplıyor ve oranı buna göre hesaplıyor. Oluşturulabilecek token sayısında kesin bir sınır söz konusu değil. Bunun yerine, piyasada kaç tane token olabileceği, mevcuttaki Ether miktarı ve fiyat eğrisinin anlık değerine bağlı biçimde belirleniyor. Bonding curve sözleşmeleri genellikle, dolaşıma sokulan token sayısı arttıkça fiyatın da artması mantığına dayanıyor.

Borç temelli temsil maliyeti, şirketin borç verenlerle olan ilişkilerinde ortaya çıkan dolaylı maliyetleri ifade eder. Borç alan şirketin yöneticileri ile borç verenlerin çıkarlarının her zaman örtüşmemesi, ajans problemi yaratır. Bu durum, örneğin yöneticilerin riskli projelere yönelmesi veya firma varlıklarını teminat dışı kullanması gibi davranışları beraberinde getirebilir. Bu tür risklerin azaltılması için borç sözleşmelerine sınırlayıcı hükümler konur. Türkiye’de kredi sözleşmelerinde teminat, kısıtlama ve temerrüt şartları ajans maliyetini sınırlamaya yöneliktir.

Borç/Gelir oranı (Back-End Ratio), bir kişinin toplam borç ödemelerinin aylık gelirine oranını gösterir. Türkiye’de bankalar tarafından kredi başvurularında ve bireysel finans analizlerinde kullanılan önemli bir göstergedir. Formül: Borç/Gelir Oranı = Toplam Aylık Borç Ödemeleri / Aylık Brüt Gelir

Kripto para madenciliğinin şirketler üzerinden kiralanan işlem gücüyle yapılmasıdır. Bulut Madencilik Nedir? Bunlara ek olarak, madencilik donanımlarını soğutmak da gereklidir. Zira madencilik cihazları çalışırken çok fazla ısı üretir. Oluşan ısıyı sistemden çıkarmak için de ilave elektrik gücü harcanır. Madencilik donanımının genel verimliliğini belirlerken bu kilit faktörlerin yanı sıra farklı etmenlerle de karşılaşılabilir. Gerçek anlamda iyi optimize edilmiş kripto madenciliği operasyonu meydana getirmek için, kişinin gelişmiş yazılım ve donanım becerisine sahip olması veya her madencinin karşılayamayacağı ölçekte mühendislik hizmeti alması gerekir.