Finansal Sözlük

Hal Finney; Satoshi Nakamoto ile birlikte Bitcoin'in gelişimine öncülük eden kriptografi uzmanı ve programcıdır. Hal Finney Kimdir? Ayrıca Finney, PGP Corporation için şifreleme yazılımı ve çok katmanlı gizlilik sunan internet tarayıcısı Tor için "remailer (anonim e-posta)" yapısı üzerinde çalıştı. Finney, 28 Ağustos 2014'te ALS hastalığına yakalanmasına rağmen çalışmalarını sürdürdü. Teknoloji sektöründeki en ikonik ve etkili geliştiricilerden biri olmaya devam eden Finney, bugün bile hala övgüyle anılıyor.

Hamiline yazılı hisse senedi (bearer share), üzerinde sahibinin adı yer almayan ve fiziksel olarak kimde bulunuyorsa ona ait kabul edilen hisse türüdür. Türkiye’de 2021’de yapılan yasal düzenleme ile bu tür hisselere kayıt zorunluluğu getirilmiştir. Şirket ortaklığı ve kar payı hakkı sağlar. Ancak anonimlik nedeniyle kara para aklama ve vergi kaçırma riski taşır.

Hamiline yazılı kıymet (bearer instrument), sahibinin kimliğine dair kayıt tutulmadan, kıymeti elinde bulunduranın hak sahibi sayıldığı finansal belgedir. Türkiye’de hamiline yazılı senetler, Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenir. Bu tür kıymetler devredildiğinde ayrı bir onaya gerek kalmaz; teslim ile hak devri sağlanır.

Daha önce geçerli olan işlemlerin geçersiz sayılmaya başlandığı ve geçerli olmayan işlemlerin geçerli hale geldiği protokol değişikliğidir. Blockchain Ekosisteminde Hard Fork Nedir? Blockchain dünyasında sert çatallanma önemli bir olaydır. Bu nedenle kripto para topluluğuna çok önceden paylaşılır. Blok boyutu, ödül ve sabit arz gibi projenin belirli özelliklerini değiştirmenin yarar ve zararlarını bulmaya çalışan topluluk, genellikle büyük ve kritik tartışmalara dahil olur.

İlk olarak IOHK tarafından tasarlanmış olan "hard fork combinator", sert çatallanma işlemi gerçekleştikten sonra protokolleri özellikle Cardano blockchain. Hard Fork Combinator (Sert Çatallanma Birleştirici) Nedir? İlk olarak IOHK tarafından tasarlanmış olan "hard fork combinator", sert çatallanma işlemi gerçekleştikten sonra protokolleri özellikle Cardano blockchain ağıyla birleştirmek için kullanılan bir araçtır. Normal şartlarda blockchain ağında gerçekleşen büyük güncellemelerde hard fork (sert çatallanma) meydana gelir. Bunun gerçekleşmesi için çoklu imzalama ve mevcut protokolün belirli parametrelerinin değişimi gereklidir. Sert çatallanma, blockchain ağının birbirine paralel çalışan iki farklı protokole bölünmesi anlamına gelir. Yeni blockchain, bir önceki zincirin geçmiş verisine artık sahip değildir. Gelgelelim IOHK, bu sorunları verimli biçimde çözmeyi başaran "sert çatallanma birleştiricisi (hard fork combinator)" desteği sunmaya başladı. Hard fork combinator, sert çatallanma öncesi ve sonrasındaki protokol yapılarını birleştirmek için kullanılır. Böylece kesinti veya yeniden başlatma ihtimali ortadan kalkar. Sert çatallanma gerçekleşirken, tüm düğümlerin aynı anda yeni parametre ve blok başlıklarına kesintisiz biçimde güncellenmesi neredeyse imkansızdır. Dolayısıyla blockchain ağında kesinti yaşanması kaçınılmaz olur ve bu durum kullanıcıları rahatsız eder. IOHK Vakfı, bu ikilemi çözmek adına Cardano (ADA) blockchain için birden fazla protokolün tek defter şeklinde görünmesine olanak tanıyan ve tüm düğümlerin aynı anda yeni blockchain ağına güncellenmesi şartını ortadan kaldıran sert çatallanma birleştiricisini (HFC) geliştirdi. Temmuz 2020 itibarıyla Cardano, yalnızca cüzdan protokolleri içeren Byron'dan, Hisse İspatı destekli Shelley'e yükseltildi. Bu sert çatallanma ile blockchain ağının özellikleri ve genel yapısı değişti. O zamanlar 1 milyondan fazla cüzdan içeren Cardano ağındaki sert çatallanma işleminin başarısızlıkla sonuçlanması ağın ve üzerindeki fonların ölümü anlamına gelebilirdi. Sert çatallanma birleştiricisinin kullanıma açılmasıyla bu sorun ortadan kalktı. 29 Temmuz 2020 21:45 (UTC) itibarıyla, herhangi bir kesinti veya hata olmaksızın sorunsuz biçimde Byron'dan Shelley'e geçildi. Konu hakkında kullanıcılar bilgilendirildi ancak işlemleri kısıtlanmadı. Süreçte sert çatallanma işlemi arka planda yer aldı ve zaman geçtikçe düğümlerin kademeli olarak geçişine izin verildi. Cardano blockchain ağı bugüne kadar Byron ve Shelley bloklarını birleştirmeyi başardı. Bundan sonraki yükseltmelerde de geçişler yine sert çatallanma birleştiricisi ile gerçekleştirilecek.

Hasar uzmanı, sigorta şirketi adına hasar taleplerini inceleyen ve değerlendirerek ödenecek tazminat miktarını belirleyen profesyoneldir. Çeşitleri arasında bağımsız, şirket içi ve kamu adjuster’ları bulunur.

Hash, verinin şifrelenmesi ve güvence altına alınmasını sağlayan algoritma tarafından oluşturulan sabit uzunluktaki özet çıktıdır. Hash Nedir? İşlem ve adres bilgilerinin hızlı biçimde tespit edilmesini sağladıklarından, blok gezginleri kullanılırken hash verisinden faydalanılır. Hash, en güvenli veri aktarımı uygulamalarından biri konumundadır. Zira hash anahtarı olmadan orijinal veriye erişmek mümkün değildir. Hash ve hash algoritması, 1950'li yıllarda Hans Peter Luhn tarafından oluşturuldu. Kendisi, hem metin hem de sayıları hızlı şekilde sıralayabilen makine geliştirmek için çalışmalar yaptı ve böylece hash doğmuş oldu. O tarihlerde bu keşiften istifade eden çok fazla uygulama ortaya çıkmamış olsa da, o zamandan bu yana hash algoritması gelişti ve bilgi işlem dünyasının mihenk taşına dönüştü. Hans Peter Lunh, zamanının çok ötesinde bir yenilikçiydi. İcatları, günümüzdeki mevcut hemen her yazılımda kullanılıyor. Hash terimi, Herbert Hellerman'ın "Digital Computer System Principles (Dijital Bilgisayar Sistemi İlkeleri)" makalesi yayımlanana kadar resmi olarak icat edilmemişse de, teknolojinin gerçek mucidi Hans Peter Lunh kabul edilir. Farklı algoritmalara sahip, farklı yönlere odaklanan çok sayıda hash fonksiyonu mevcuttur. "Fibonacci hashing" isimli model, en popüler hash algoritmalarından biridir ve Fibonacci sayılarının katlarını kullanır. Diğer hash türleri arasında Zobrist hash ve Fibonacci ile Zobrist algoritmalarının çeşitli kombinasyonları bulunur.

“Bad Title” (kötü tapu), bir mülk veya varlığın üzerinde hukuki hakların, sahipliğin tam ve geçerli olmadığı durumda oluşan durumu ifade eder. Örneğin, tapu kaydında eksiklikler, ipotek, haciz, mirasçı uyuşmazlığı gibi sebeplerle tapu sahibinin gerçek hak sahibi olmaması durumları “hatalı tapu” olarak değerlendirilir. Böyle bir tapu ile alım yapan kişi, ileride mirasçılar, alacaklılar veya devlet gibi taraflarla paylaşım, dava, iptal riskiyle karşılaşabilir. Türkiye’de tapu sicil sistemi Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Tapu alım-satımında dikkat edilmesi gerekenler: taşınmazın ipotek durumu, belediye kayıtları, imar durumu, mirasçı hakları, hafriyat izni gibi unsurların kontrol edilmesidir.

Hava kargo sigortası, hava yoluyla taşınan yüklerin hasar, kayıp veya gecikme risklerine karşı teminat altına alınmasını sağlayan sigorta türüdür. Türkiye’de özellikle ihracat ve ithalat yapan firmalar tarafından tercih edilir. Sigorta poliçesi, taşımanın başladığı noktadan teslim noktasına kadar olan süreci kapsar. En yaygın teminat türü 'Tüm Riskler' olup, doğal afetler, kaza ve yangın gibi durumlar için geçerlidir.

Hava taşımacılığı kaza sigortası (Aviation Accident Insurance), hava yolu şirketleri ve yolcular için hava aracı kazalarından doğabilecek maddi ve manevi zararları karşılayan sigorta türüdür. Türkiye’de sivil havacılık mevzuatı kapsamında zorunlu sigortalar arasında yer alır. Bu sigorta, yolcu ölümü, yaralanması veya bagaj ve kargo zararlarını da kapsayabilir.

Havale (Bank Wire), bankalar arasında elektronik para transferi yöntemidir. Türkiye’de EFT, FAST ve havale sistemleri aracılığıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Havale, güvenli ve hızlı para transferi sağlaması nedeniyle en çok tercih edilen yöntemlerden biridir.

Havayolu sektörü ETF’si, hava taşımacılığı alanındaki şirketlerin hisselerine yatırım yapan borsa yatırım fonudur. Bu fonlar yatırımcıya sektördeki genel performanstan faydalanma imkânı sunar. Türkiye’de doğrudan olmasa da yabancı ETF’lere erişim mümkündür.

Hayvani içgüdüler (animal spirits), yatırımcı ve tüketicilerin ekonomik kararlarını rasyonellikten çok duygular, güven, korku ve iyimserlik gibi psikolojik faktörlere göre verdiklerini ifade eden bir kavramdır. İlk kez John Maynard Keynes tarafından ortaya atılmıştır ve davranışsal ekonomi teorisinin temel taşlarından biridir. Temel Özellikleri: - Ekonomik kararların arkasındaki duygusal güdüleri açıklar. - Güven eksikliği, yatırımların durmasına yol açabilir. - Aşırı iyimserlik ise balonlara sebep olabilir. - Finansal krizlerin psikolojik yönünü açıklamada kullanılır. Modern Kullanımı: - Davranışsal finans, bu kavramı yatırımcı psikolojisini anlamada kullanır. - Merkez bankaları ve politika yapıcılar, piyasa güvenini analiz etmek için bu kavrama başvurur.

Any-occupation policy, bir kişinin yalnızca tüm mesleklerde çalışamayacak durumda olması hâlinde maluliyet sigortasından faydalanabileceğini belirten bir poliçe türüdür. Kapsamı dardır ve sigorta şirketi, kişinin farklı bir işte çalışabilme kapasitesini öne sürebilir.

Herkesin ödeme yaptığı açık artırma (All-Pay Auction), teklifi kazanan kişiyle birlikte tüm katılımcıların da tekliflerini ödemek zorunda olduğu bir açık artırma türüdür. Türkiye’de doğrudan uygulaması olmasa da oyun teorisi, iktisat ve davranışsal finans konularında akademik örneklerde yer alır.

Hesap analizi (Account Analysis), banka veya muhasebe hesaplarının detaylı olarak incelenmesi ve maliyetlerin, faizlerin veya giderlerin raporlanması sürecidir.

Hesap birleştirme (Account Aggregation), bireylerin farklı banka ve yatırım hesaplarını tek bir platformda görüntülemesini sağlayan finansal teknolojidir. Kullanıcıya finansal görünürlük ve bütçe yönetiminde kolaylık sağlar.

Hesap dondurma (Account Freeze), bir banka veya finans kuruluşunun müşteri hesabını geçici olarak işleme kapatmasıdır. Bu durum genellikle hukuki sebepler, dolandırıcılık şüphesi veya borç sorunları nedeniyle uygulanır.

Hesap geçmişi (Account History), bir kişinin banka veya kredi hesabındaki geçmiş tüm işlemlerin kaydedildiği bilgidir. Kredi skorunun belirlenmesinde önemli rol oynar.

Hesap hareketi (Account Activity), bir bankacılık veya yatırım hesabında belirli bir dönemde gerçekleşen işlemlerin tümünü ifade eder.

Hesap kapatma (Account Settlement), iki taraf arasındaki borç ve alacakların nihai olarak hesaplanması ve kapatılması işlemidir.

Hesap mutabakatı (Account Reconciliation), bir işletmenin kendi kayıtları ile banka, müşteri veya tedarikçi hesaplarını karşılaştırarak doğruluk kontrolü yaptığı süreci ifade eder. Türkiye’de muhasebe ve bağımsız denetim uygulamalarında sıkça kullanılmaktadır. Hesap mutabakatı, yanlışlıkların, eksik kayıtların veya dolandırıcılık faaliyetlerinin tespit edilmesinde önemli rol oynar.

Hesap özeti (Account Statement), bir banka veya yatırım hesabındaki tüm hareketlerin belirli bir dönem için raporlandığı belgedir.

Hesap sorgulama (Account Inquiry), bir kişinin banka veya kredi raporundaki hesap bilgilerini görüntülemek için yaptığı işlemdir. Kredi skorunu etkileyebilir.

Hesap soyutlama, akıllı sözleşme hesaplarındaki belirli öğeleri özelleştirerek kullanıcılarla blockchain arasında kurulan etkileşimi kolaylaştırma işlemidir. Hesap Soyutlama (Account Abstraction) Nedir? Bu sistem, Ethereum topluluğunda pek çok kez tartışıldı. Vitalik Buterin; ERC 4337 ve EIP 2938 dahil olmak üzere, işlemlerin son kullanıcı için nasıl daha basit hale getirileceğini özetleyen birden fazla teklif sundu. Ethereum Hesaplarının Arka Planı Hesap soyutlama sisteminin sunduklarını anlamak için önce Ethereum hesaplarıyla ilgili bazı temel bilgileri gözden geçirmek gerekir. Ethereum ağında Harici Sahipli Hesaplar (External Owned Accounts - EOA) ve Akıllı Sözleşme Hesapları olmak üzere iki tür varlık bulunur. Anahtar çifti daha sonra, atanmış adresteki işlemleri imzalayabilir. Çünkü hem anahtar hem de hesabın sahibi aynı kullanıcıdır. Elbette bu durum belirli kısıtlamalara neden olur. Örneğin, işlemleri yetkilendirmek ve hesabı kontrol etmek için yalnızca bir anahtar mevcuttur. Bu anahtar kaybolur veya çalınırsa hesaba bir daha asla erişilemez. EOA ayrıca, bireysel hesapların her seferinde Gas ücreti ödemesini şart koşacağından sorun teşkil edebilir. Sonuç olarak kullanıcılar, imza yetkisi bulunan daha fazla kullanıcı oluşturamadığından veya farklı anahtarlara oturum açma yetkisi veremediğinden, çok az esneklik veya özelleştirme söz konusudur. Bu durum sonucunda işlemler sınırlı bir hareket alanı içinde gerçekleşir. Hesap Soyutlamada Gelişmiş Kullanıcı Deneyimi Hesap soyutlama, kendi işlem mantığı çerçevesinde EOA'yı akıllı sözleşmeye dönüştürerek, doğrulanmış işlemi neyin oluşturduğuna karar vermeyi ve karşılaşılan engelleri aşmayı mümkün kılar. Yani, imza yetkisi bulunan kullanıcı ile hesabın ayrı tutulabileceği ve hesap erişimi için daha geniş bir olasılık yelpazesi açılabileceği anlamı çıkar. Hesap soyutlama sayesinde EOA, birden fazla anahtara işlem yetkisi vermek, anahtar olmadan işlem yaptırmak veya imza yetkilisini değiştirmek gibi çeşitli eylemlere izin verebilir. Hesap soyutlamanın önemli bir yararı da, kesintisiz etkileşim sayesinde kullanıcı deneyimi (UX) ve güvenliğini ileriye taşımasıdır. Proje ölçeklendirme ve uyum süreci konularında karşılaşılan bazı sorunları gidererek birden fazla kullanım senaryosu sunar. Sosyal Kurtarma ve Hesap Soyutlama Sosyal kurtarma, tek özel anahtar kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tek hata noktası sorunundan kaçınmayı sağlayan hesap soyutlamanın sunduğu kullanıcı deneyimi iyileştirmelerinden biridir. Hesap soyutlama, birden fazla imzalayıcı kullanarak daha iyi güvenlik ağı oluşturmaya yardımcı olur. Gelişmiş İşlem ve Hesap Soyutlama Bu sayede, giriş ve onay işlemlerinde üçüncü tarafa güvenmek zorunda kalınmadığı gibi her işlemi yeniden onaylama zahmetinden de kurtulmak mümkün olur. Hesap Soyutlamada Gelişmiş Güvenlik Özelleştirme yöntemleri arasında transfer limiti belirleme ve çok faktörlü kimlik doğrulama gibi seçenekler bulunur. Bu sayede kullanıcılar, dikkatli işlem yapmamaları durumunda tüm varlıklarını kaybetme ihtimali gibi mevcut sorunların üstesinden gelebilir. Hesap soyutlama, güvenliği riske atmadan kullanılabilirliği ileriye taşır ve uyarlanabilir seçeneklerle daha da gelişmiş hale gelir.

Hesap verebilir plan (Accountable Plan), çalışanların iş için yaptığı giderlerin vergiden muaf olarak geri ödenmesini sağlayan plan türüdür.

Hesap verebilirlik (Accountability), bir kişi veya kurumun eylemlerinden sorumlu tutulabilmesini ifade eder. Kurumsal yönetimde önemli bir ilkedir.

Hisse başına kar (Earnings Per Share - EPS), bir şirketin net karının dolaşımdaki hisse sayısına bölünmesiyle hesaplanan kârlılık göstergesidir. Türkiye’de Borsa İstanbul’da işlem gören şirketler tarafından yatırımcılara açıklanır. Formül: EPS = Net Kar / Dolaşımdaki Hisse Senedi Sayısı

Hisse başına kazanç (EPS), bir şirketin net kârının dolaşımdaki hisse sayısına bölünmesiyle elde edilen kârlılık göstergesidir. Basit EPS şu formülle hesaplanır: Basit EPS = Net Kâr / Dolaşımdaki Hisse Sayısı Türkiye’de Borsa İstanbul şirketleri, her çeyrekte finansal raporlarında EPS bilgisini açıklar. Bu oran, yatırımcıların şirketin hisse başı performansını değerlendirmesini sağlar.

Hisse Başına Varlık Değeri (Asset Value Per Share), bir şirketin toplam varlıklarının hisse sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir. Yatırımcılar açısından, bir hissenin piyasa fiyatı ile şirketin defter değeri arasındaki farkı anlamada kullanılır. Özellikle değerleme analizlerinde ve hisse senedi yatırım kararlarında referans olarak alınır. Formül: [ Hisse Başına Varlık Değeri = (Toplam Varlıklar - Toplam Yükümlülükler) / Dolaşımdaki Hisse Sayısı ] Özellikleri: - Şirketin net varlık değerine göre hisselerin gerçeğe uygun değerini gösterir. - Piyasa değeriyle karşılaştırıldığında hissenin “pahalı” mı “ucuz” mu olduğu anlaşılır. - Değer yatırımcıları için önemli bir göstergedir.

Blockchain bütünlüğünü korumak üzere tasarlanan İş İspatı (Proof of Work) algoritmasına karşı geliştirilmiş konsensüs mekanizmasıdır. Hisse İspatı (Proof of Stake - PoS) Nedir? PoS, blockchain işlemlerinin onaylandığı ve aynı kaydın iki defa oluşturulması (double counting) sorununun önlendiği konsensüs mekanizmasıdır. Hatırlatmak gerekirse, aynı token veya coin birden fazla işlemde kullanılırsa "double counting" denilen olay gerçekleşir. Bazı eleştirmenlere göre bu iddiaların doğruluğu kesinleşmemiş olsa da birçok araştırmacı, PoW'a kıyasla PoS algoritmasının önemli ölçüde enerji verimliliği sunduğunu ve daha güvenli olduğunu düşünüyor. Banka gibi itibari para (fiat) birimlerini denetleyen merkezi ortamlarda çifte işlemleri tespit etmek nispeten kolaydır. Sektör katılımcıları genellikle, kripto para birimlerinin enerji santrallerine yüklediği ilave talebi açıklarken, Bitcoin'in İsviçre ülkesi kadar enerji kullandığını belirtir. PoS mekanizmasıyla çalıştığını varsayarsak, dolaşımdaki Bitcoin'in yüzde 10'una sahip olan madenci, blokların yalnızca yüzde 10'unu kazabilecek demektir. Öte yandan PoS mekanizması, siber saldırılara karşı dayanıklılık konusunda rakibinin gerisinde kalabilir. Yine de yapısı gereği, kendi varlıklarını sisteme kilitleyen madencilerin sisteme saldırmasını engeller.

Hisse tahsisi (Allotment), bir halka arz veya sermaye artırımı sürecinde yatırımcılara belirli miktarda hisse senedi dağıtılmasıdır. Türkiye’de SPK düzenlemeleri kapsamında, talepten fazla başvuru olursa oransal veya eşit dağıtım yöntemleriyle hisse tahsisi yapılır.

Hızlandırıcı teorisi (Accelerator Theory), ekonomide yatırımların talep artışına hızla ve büyük ölçüde tepki vereceğini savunan teoridir. Özellikle Keynesyen iktisatta önemlidir.

Hızlandırılmış amortisman sistemi (ACRS), ABD’de kullanılan ve şirketlerin varlıklarının maliyetini daha hızlı amorti etmelerine olanak sağlayan bir vergi düzenlemesidir. Bu yöntem, yatırımların kısa sürede vergi avantajı sağlamasına imkan tanır. Avantajları: - Vergi avantajı sağlar. - Yatırımları teşvik eder. Dezavantajları: - Vergi gelirlerinde dalgalanmalara yol açabilir. - Sadece belirli ülkelerde uygulanır.

Hızlandırılmış Getiri Notu (Accelerated Return Note - ARN), yatırımcılara belirli bir endeksin veya varlığın getirisini çarpan etkisiyle sunan yapılandırılmış finansal üründür. Bu ürün, özellikle kısa vadeli yatırımcıların piyasa hareketlerinden daha yüksek oranda faydalanmasını sağlar. Örneğin, bir ARN belirli bir hisse endeksine bağlı olabilir ve endeks %5 yükseldiğinde yatırımcıya %10 getiri sunabilir. Ancak ARN’lerde genellikle üst getiri sınırı (cap) bulunur ve yatırımcı düşüş durumunda ana parasını kaybedebilir. Bu nedenle hem fırsatlar hem riskler içerir. Formül: Getiri = Endeks Değişimi x Çarpan (ancak maksimum getiri limiti dahilinde).

Hızlandırılmış hakediş (Accelerated Vesting), çalışanlara verilen hisse senedi opsiyonlarının veya emeklilik haklarının planlanandan daha kısa sürede kullanılabilir hale gelmesini ifade eder. Normalde çalışanlar, belirli bir süre (örneğin 4 yıl) çalıştıktan sonra bu haklara sahip olurken, hızlandırılmış hakediş sayesinde bu süre öne çekilebilir. Genellikle şirket birleşmeleri, satın almalar veya stratejik kararlar sonucunda uygulanır. Amaç çalışanları ödüllendirmek ve motivasyonu artırmaktır. Formül: Hakediş Oranı = (Toplam Hak x Kullanılabilir Yıl) / Toplam Yıl.

Hızlandırılmış halka arz (Accelerated Bookbuild), şirketlerin sermaye artırımı veya hisse satışını çok kısa sürede, genellikle 24 saat içinde yatırımcılara duyurduğu hızlı bir sermaye piyasası işlemidir. Normal halka arz süreçlerinden farklı olarak, hızlandırılmış bookbuild süreci daha az bürokrasi, daha hızlı fiyatlandırma ve kısa sürede fon toplama imkânı sağlar. Genellikle büyük yatırımcılarla sınırlı tutulur ve fiyat belirleme süreci talep toplama yöntemiyle gerçekleşir. Avantajları arasında hız, düşük maliyet ve piyasaya ani likidite sağlama vardır. Risk olarak ise küçük yatırımcıların sürece erişimi sınırlı olabilir.

Hızlandırılmış itfa (accelerated amortization), ipotek/kredi anaparanın planlananın üzerinde ve/veya daha sık ödenerek borcun erken kapatılmasıdır. Amaç, toplam faiz maliyetini düşürmek ve vadesizleşmeyi hızlandırmaktır. Ödemeler doğrudan anaparaya gider; sonraki faiz tahakkuku azalır. Yöntemler: Taksit tutarını artırma, iki haftada bir ödeme (biweekly), ara (lump-sum) ödemeler. Dikkat: Bazı kredilerde erken ödeme cezası bulunabilir; ayrıca faiz indirimi azaldığı için vergi avantajı düşebilir.

Hızlandırılmış ödemeler (Accelerated Payments), borçlu tarafından kredi, mortgage veya borcun planlanan vadesinden önce, daha kısa sürede ödenmesini ifade eder. Bu yöntemle borç daha hızlı kapatılır ve toplam faiz yükü azaltılır. Genellikle mortgage kredilerinde aylık ödemeler yerine iki haftada bir ödeme yapılması şeklinde uygulanır. Böylece yılda 12 yerine 13 ödeme gerçekleşir ve anapara daha hızlı azalır. Avantajları arasında faiz maliyetinin düşmesi, borcun erken kapanması ve kredi notuna olumlu etkisi vardır. Dezavantaj olarak nakit akışı üzerinde baskı yaratabilir.

Hızlandırılmış opsiyon (Accelerated Option), bir finansal opsiyon sözleşmesinin normalden daha kısa sürede kullanılmasına veya vade tarihinin öne çekilmesine imkân tanıyan bir düzenlemedir. Genellikle çalışanlara verilen hisse opsiyonlarında veya yatırımcıların fiyat hareketlerinden daha hızlı faydalanmasını sağlayan türev ürünlerde görülür. Bu opsiyon, yatırımcıya standart opsiyonlardan farklı olarak erken kullanım hakkı verir. Avantajları arasında likiditeye daha hızlı erişim, risk yönetiminde esneklik ve piyasa dalgalanmalarına anında tepki verebilme yer alır. Formül olarak opsiyonun net bugünkü değeri, erken kullanım tarihindeki beklenen getiriler üzerinden hesaplanır. Hızlandırılmış opsiyonlar, özellikle volatil piyasalar için cazip bir araçtır.

Hızlandırılmış teminatlar (accelerated benefits), hayat sigortasında sigortalı hayattayken belirli şartlarda (terminal/uzun süreli hastalık, kalıcı bakım ihtiyacı vb.) ölüm tazminatının bir kısmının erken ödenebilmesini sağlayan klozdur. Ödenen tutar kalan ölüm menfaatinden düşülür.

Hızlandırma maddesi (Acceleration Clause), kredi sözleşmelerinde borçlunun ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda alacaklının tüm borcu derhal talep etmesine imkân veren bir hükümdür. Genellikle mortgage, kredi ve tahvil sözleşmelerinde bulunur. Bu madde sayesinde borçlunun temerrüde düşmesi halinde alacaklı daha hızlı tahsilat yapabilir.

Hızlandırma prensibi (Acceleration Principle), ekonomide yatırımların üretim ve talep artışına oranla daha hızlı artabileceğini açıklayan teoridir. Talepteki küçük bir artış, yatırımlarda büyük bir artışa yol açabilir.

Hızlandırma taahhüdü (Acceleration Covenant), kredi sözleşmelerinde borçlunun belirli şartları ihlal etmesi durumunda borcun tamamının erken ödenmesini zorunlu kılan hükümdür.

Hızlandırmalı vakıf (Accelerative Endowment), sigorta veya emeklilik planlarında ödeme sürelerinin kısaltılarak daha erken hak kazanmayı sağlayan bir uygulamadır. Katılımcı, uzun vadede planlanan haklara erken dönemde ulaşabilir.

Fiyattan veya piyasadaki değişikliklerden bağımsız olarak, eldeki yatırımı uzun süre boyunca tutmaya dayalı pasif yatırım stratejisidir. HODL Nedir? HODL, "hold on for dear life (biricik hayatın pahasına elinde tut)" anlamına gelen bir kısaltmadır. Kripto yatırımcıları arasında popüler şaka haline gelen, "hold (tut)" kelimesinin yanlış yazılmasına dayanır. HODL terimi, kişinin hiçbir zaman satmama niyetiyle kripto para satın alma stratejisine vurgu yapar. HODL Ne Demek? HODL, kripto para satın alma ve asla satmama niyetini ifade eden bir internet esprisidir. Bu stratejinin amacı, fiyat oynaklığından bağımsız biçimde kripto para satın almak ve yatırımın uzun vadede değer kazanmasından fayda sağlamaktır. Fiyat artacağına dair herhangi bir garanti olmamasına rağmen kripto para yatırımcıları, para birimini yeterince uzun süre ellerinde tutmaları halinde mutlaka pozitif getiri elde edeceklerine inanır. Geçmişe bakıldığında, özellikle Bitcoin ve Ethereum yatırımları için bu durum geçerli olmuştu. Yaşanan düşüş esnasında GameKyuubi adlı yatırımcı, Bitcointalk forumundaki kullanıcıları kendi safına çekmek ve fiyat oynaklığı karşısında satış yapmamaya ikna etmek için "I AM HODLING" yazdı. Mesajına şöyle devam etti: "NEDEN ELİMDE TUTUYORUM? SÖYLEYEYİM […] Çünkü ben kötü bir yatırımcıyım ve BAŞARISIZ BİR YATIRIMCI OLDUĞUMU BİLİYORUM. Evet, sizler iyi yatırımcılar olarak yükseliş ve düşüşleri fark edebilirsiniz… Aynen bu şekilde ilerleyin ve 1 milyon dolar kazanın, hiç sorun değil kardeşim." Bu duygu patlaması, Bitcoin fiyatındaki oynaklık sürecini kazasız atlatmaya çalışan yatırımcıların sinirlerini bozdu. Nihayetinde bu terim internet esprisine dönüştü. Kripto paraları "HODL"lamak, fiyat oynaklığına uzun süre dayanıp asla satmamak anlamında bir strateji halini aldı. Yazım yanlışından türeyen bu terime, "biricik hayatın pahasına elinde tut" anlamının ne zaman yüklendiği ise belirsiz. HODL yatırım stratejisi, herhangi bir yatırıma aşırı derecede inanma ve ne kadar derin düşüş yaşanırsa yaşansın varlığı asla satmamaya kendini adama noktasına geldi. Herhangi bir yatırım için de HODL stratejisi uygulanabilir, ancak daha çok kripto para birimlerine ve özellikle de Bitcoin için kullanılır. HODL stratejisini uygulayan yatırımcılar, piyasada yüksek fiyat oynaklığı veya gittikçe derinleşen ayı piyasası görülse dahi panik satışından kaçınmalıdır. HODL, kripto para sektöründe viral bir şaka haline geldi ve ana akım cephesinde de popülerlik kazandı. The Washington Post ve CNBC gibi ana akım medya kuruluşları, HODL teriminin anlamı ve kripto para maksimalistlerinin yatırım stratejileri hakkında makaleler yayımladı. Kripto sektöründe, özellikle de Bitcoin topluluğunda, diğer internet esprileri ile HODL terimi birlikte kullanılabiliyor.

Bir varlığın menkul kıymet olup olmadığını belirlemek için kullanılan testtir. Howey Testi Nedir? Howey Testi, söz konusu varlık üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin, yatırım sözleşmelerine karşılık gelip gelmediğini belirlemek için yapılır. Cevap evetse, varlık menkul kıymet olarak kabul edilir ve SEC'e kaydedilmesi şarttır. Howey Testi çalışırken SEC, kişiler paralarını ortak bir girişime yatırdıkları zaman, yalnızca destekleyicinin veya üçüncü tarafın çabaları üzerinden kâr beklemeyi hedefleyip hedeflemedikleri kriterini dikkate alır. Cevap burada da evetse, ilgili öğe menkul kıymettir. Howey Testi, adını ünlü 1946 Yüksek Mahkeme davası SEC v. W.J. Howey Co.'dan almaktadır. Davada, Florida'daki bir narenciye çiftliği, aslında menkul kıymet olmadıklarını iddia ederek SEC'e menkul kıymet şeklinde kaydedilmemiş yatırım sözleşmeleri satıyordu. Sonunda SEC davayı kazandı. Akabinde, finansal araçların yatırım sözleşmesi ve dolayısıyla menkul kıymet olup olmadığını belirlemek için Howey Testi geliştirildi. Kripto para sektörünün büyümesine paralel biçimde Howey Testi, kripto varlıkların menkul kıymet olup olmadığını belirlemek için giderek daha fazla kullanılıyor. Howey Testi sonunda menkul kıymet şeklinde sınıflandırılan tüm tokenler SEC'e kaydolmak zorundadır.