Finansal Sözlük

Daedalus Wallet, tek tohum (seed) ifadesinden sonsuz sayıda anahtar oluşturabilen çoklu platform destekli, açık kaynaklı, hiyerarşik ve deterministik bir cüzdandır. Daedalus Wallet (Cardano) Nedir? Daedalus Wallet ile kullanıcılar, tam Cardano düğümünü güvenli biçimde çalıştırabilir ve Cardano blockchain üzerindeki işlemleri doğrulayabilir. Bunu yaparken blockchain ağının büyümesine ve ağın güvenli kalmasına katkı sağlarlar. Daedalus Wallet (Cardano) Nasıl İndirilir? Daedalus, "full node" özelliğini içinde barındıran açık kaynaklı cüzdan olarak ön plana çıkıyor. Yani, Cardano blockchain verisinin tam kopyası indirildiğinden ve işlem doğrulama sürecine katılmak mümkün olduğundan fonlar üzerinde en yüksek düzeyde güvenlik elde ediliyor. Cüzdan saklama hizmeti barındırmadığından, kullanıcılar gizli anahtarlarının tek sahibi konumunda ve fonlarını saklamak için aracılara güvenmek zorunda değil. Ayrıca Daedalus Wallet, kullanıcıların paraları üzerinde daha da fazla kontrole sahip olmaları için diledikleri sayıda cüzdanı yönetmelerini mümkün kılıyor. Platformlar arasında masaüstü uygulamaları yazmak için açık kaynaklı bir platform olan Electron üzerinde web teknolojileriyle oluşturulan cüzdan; Windows, macOS ve Linux gibi tüm büyük işletim sistemlerine destek veriyor. Daedalus ayrıca, doğrudan yazılım arayüzü aracılığıyla kullanıcılarına haber akışı da sunuyor. Kullanıcılar; haber akışının kenar çubuğu olarak görüntülenmesi veya önemli haberlerin tüm ekranı kaplaması şeklinde iki seçeneğe sahip. Sunulan altı farklı arayüz teması içinden kullanıcılar dilediğini seçerek cüzdanlarının görünümünü tamamen özelleştirebiliyor. Daedalus Wallet (Cardano) Artıları ve Eksileri Daedalus Wallet çeşitli avantaj ve dezavantajları beraberinde getiriyor. Sunduğu yüksek güvenlik ve sorunsuz çalışma performansı sayesinde Daedalus Wallet, ADA depolamak için popüler seçenek halinde. Cardano blockchain güvenliğini sağlamaya yardımcı olan merkeziyetsiz ve tam düğüm özellikli bu cüzdan, kullanıcıların fonlarını emniyetli biçimde depolayarak ağa dahil olmalarını mümkün kılıyor. Aralarından seçim yapılabilecek altı farklı tema sayesinde çok sayıda özelleştirme seçeneği bulunuyor. Kullanıcılar böylece cüzdanlarının görünüşünü ve verdiği hissi özgürce değiştirebiliyor. Daedalus sadece ADA para birimine destek veriyor. Bu nedenle, diğer kripto paraları depolamak isteyen kullanıcıların başka yazılım veya tarayıcı cüzdanı yüklemesi lazım. Daedalus itibari para birimleriyle yatırma seçeneği sunmuyor. Haliyle, cüzdana kredi kartı ile para yatırmak mümkün değil.

Verilerin merkeziyetsiz düğümlerden oluşan bir ağ üzerinde depolandığı defterlerdir. Dağıtık defter mutlaka kripto para içermek zorunda değildir. Dağıtık Defter Teknolojisinin Artıları Neler? Dağıtık defter teknolojisi farklı sektörlerde de kullanılabilir. Örneğin devlet kurumları, mülkiyet gibi verileri kaydetmek için bu sistemle denemeler yapıyor. Sağlık sektörü de tıbbi kayıtları saklamak için kullanabilir. İş dünyasında ise tedarik zincirlerinde dağıtık defter teknolojisi kullanılıyor. Dağıtık defterler, gizli verileri ve fikri mülkiyet haklarını güvence altına almak için bireysel kullanıcılar için yararlı olabilir. Temel olarak dağıtık defter teknolojisiyle şunlar mümkündür: Blockchain ile Dağıtık Defter Teknolojisinin Farkları Blockchain bir tür dağıtık defter teknolojisidir, ancak her dağıtık defter blockchain değildir. Blockchain, verilerin bloklar halinde birbirine zincirleme bağlanmasıdır. Öte yandan dağıtık defterler mutlaka zincir yapısına sahip olmak zorunda değildir. Dağıtık defterin tasarımına bağlı olarak veriler, kısmen yapılandırılmış veya hiç yapılandırılmamış biçimde arşivlenebilir.

Birden çok katılımcı tarafından erişilen ve birden fazla yerde saklanan kayıt defteri. Blockchain teknolojisinin temeli.

Dağıtılmış haklar (Allocated Benefits), sigorta veya emeklilik sözleşmeleri kapsamında belirli kişi ya da gruplara tanımlanmış hak ve ödemeleri ifade eder. Türkiye'de bireysel emeklilik sistemlerinde ve grup hayat sigortalarında kullanılır. Bu haklar bireysel bazda hesaplanır ve ödenir.

Dağıtılmış zarar ayarlama giderleri (Allocated Loss Adjustment Expenses - ALAE), sigorta şirketinin belli bir hasar dosyasına özel olarak yaptığı hukuki, ekspertiz ve işlem maliyetlerini ifade eder. Türkiye'de özellikle büyük ölçekli hasar tazminatlarında kullanılır.

Daha iyi fiyatla emir (At-or-Better), borsada verilen bir emir türüdür. Yatırımcı, belirlediği fiyatın aynısı veya daha iyi bir fiyatla işlem yapılmasını talep eder. Türkiye’de Borsa İstanbul’da yatırımcıların sıkça kullandığı emir türlerinden biridir. Örneğin, bir yatırımcı 50 TL’den alış emri verdiğinde, işlem 50 TL’den veya daha düşük fiyattan gerçekleşebilir. Ancak daha yüksek fiyattan gerçekleşmez. Avantajları: - Yatırımcıyı olumsuz fiyat değişimlerinden korur - Daha avantajlı fiyatlarla işlem yapılmasını sağlar Bu emir türü, yatırımcıların risklerini sınırlamalarına yardımcı olur.

DAO Summoning, DAO oluşturma veya şekillendirme eylemidir. DAO Summoning Nedir? Yeni bir DAO için gereken tüm temel altyapı saniyeler içinde dağıtılabilir ve yalnızca birkaç tıklamayla yeni bir DAO oluşturulmasını mümkün kılan çok sayıda araç da halihazırda bulunmaktadır. Yeni DAO oluşturma konusunda "summon (çağırma)" ifadesinin kullanılması, topluluğu ortak amaç veya ortak değerler etrafında toplanılması için çağrı yapmanın yanı sıra dağıtık ve toplu mülkiyetin temel DAO ahlakına olan bağlılığın da bir ifadesi şeklinde görülür. Buna karşılık, ne topluluk güdümlü ne de topluluğa ait olmayan geleneksel şirket ve kuruluşların hayata geçirilmesi "create (yaratmak)", "start (başlatmak)" veya "fund (fonlamak)" gibi terimlerle anılır.

RenVM, "darknode" ismi verilen merkeziyetsiz bilgisayar ağı tarafından yürütülür. Darknode Nedir? Darknode isimli düğüm, aşağıda listelenen koşulları yerine getiren herkes tarafından barındırılabilir: Bu koşulları karşılayan düğüm operatörleri, ortaya kendi mevduatlarını koyduğundan kötü niyetli davranışlar sergilemekten geri durur.

Geleneksel ve merkezi finans hizmetlerine karşı geliştirilmiş alternatiftir. Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir? Merkeziyetsiz finans (DeFi) projeleri, finans sistemindeki bu türden tekelci yapıları ortadan kaldırma, işlemlerin üçüncü taraflarca kontrol edilmesini engelleme ve merkeziyetsiz yapı sunma fikrine dayanıyor. Kimileri bu fikri politik veya felsefi nedenlerle savunurken, kimileri ise bunun finans dünyasının verimliliğini ve hızını artıracağına inanıyor. Pek çok yorumcu, finans hizmetlerinin geleceğini DeFi ekosisteminin temsil ettiğine inanıyor ve DeFi girişimlerine büyük yatırımlar yapılıyor. Bununla birlikte, DeFi projeleri arasında birkaç büyük fiyasko yaşandı. Yani bu ekosistem henüz emekleme aşamasında sayılabilir. DeFi; daha geniş kitlelerin bankacılık ve ödeme teknolojilerine erişmesini amaçlayan geleneksel finans hizmetleri ve finans teknolojileri (FinTech) gibi, kimi zaman "görünmez finans" olarak da adlandırılan hareketlerle karıştırılmamalı.

DeFi Aggregator ya da DeFi toplayıcı, çeşitli DeFi platformlarındaki işlemleri tek noktada listeler. DeFi Aggregator (DeFi Toplayıcı) Nedir? DeFi toplayıcı, çeşitli merkeziyetsiz finans platformlarındaki (DeFi) işlemleri tek noktada bir araya getirerek kullanıcılara zaman kazandırır ve kripto para işlemlerinde verimliliği artırır. Adından da anlaşılacağı üzere DeFi; Ethereum ve BNB Chain gibi farklı blockchain ağlarına yayılmış durumdadır. Her blockchain üzerinde, izole haldeki finansal protokollerden oluşan birer ekosistem bulunur. Toplayıcılar yalnızca en iyi fiyatları listelemekle kalmaz, aynı zamanda sürükle ve bırak mekanizmaları aracılığıyla diğer kullanıcıların alım satım stratejilerini analiz etmek ve farklı stratejilerle birleştirmek için kullanıcı dostu arabirim bile sunabilir. Bu şekilde kullanıcılar, ekosistemdeki başarılı yatırımcılardan ilham alarak tamamen yeni strateji oluşturabilir. Sürükle ve bırak mekanizması, kullanıcıların üst üste inşa edilebilen bloklar aracılığıyla karmaşık DeFi protokollerini görsel hale getirmelerine de yardımcı olur. Toplayıcılar kullanıcı deneyimi (UX) ve kullanıcı arayüzünü (UI) ön plana çıkararak elle etkileşim kurmanın gerekli olduğu geleneksel yöntemlere kıyasla daha kaliteli deneyim sunar. Sonuç olarak bu durum, alım satım uzmanları kadar yeterli kripto bilgisi olmayan kullanıcıların da DeFi dünyasında kolaylıkla gezinmesine yardımcı olur. DeFi toplayıcı kullanmanın potansiyel bir dezavantajı ise Gas ücretleridir. Ethereum tüm zamanların en yüksek seviyelerine ilerledikçe ve işlem hacmi arttıkça, Gas ücretleri de bu yükseliş trendini takip edecektir. Genellikle toplayıcı platformlardaki Gas ücretleri, protokolleri bireysel biçimde kullanmaya kıyasla daha yüksektir. Bu sebeple bazı toplayıcılar, Gas tokenleri veya Gas küpleri ismi verilen çözümler üreterek kullanıcıların Gas ücretlerinden tasarruf etmelerini sağladı. Gas ücretleri toplayıcı platformlarda yüksek olsa da, bu tip platformların sunduğu optimizasyon ve verimlilik gibi avantajlar Gas ücretinden daha ağır basabilir. Haliyle yapılan ödeme bir tür "kolaylaştırma ücreti" gibi düşünülebilir. Merkeziyetsiz ekonominin verimliliğini artırmak için DeFi alanının kimi yönlerini merkezi hale getirmek gerekebilir. DeFi toplayıcıları, bu yeni ve heyecan verici sektörde verimli bir araç oluşturmak adına merkezi organizasyon stratejileri ile merkeziyetsiz finans protokollerinin en iyi yönlerini birleştirir.

Appreciation, bir varlığın zamanla değer kazanmasıdır; genellikle piyasa koşulları, talep artışı veya iyileştirme sonucu olur. Depreciation ise varlığın değer kaybetmesidir; amortisman, aşınma, teknolojik eskime gibi nedenlerle ortaya çıkar. İkisi de yatırım analizinde ve muhasebe kayıtlarında önemli rol oynar.

Değerleme (appraisal), bir varlığın, mülkün ya da yatırımın piyasa değerinin, profesyonel yöntemler kullanılarak belirlenmesidir. Genellikle gayrimenkuller, şirketler, makineler ve sanat eserleri gibi varlıklar için yapılır. Amaçları: - Satış, satın alma veya kredi süreçlerinde adil piyasa değerini belirlemek - Vergilendirme ve sigorta işlemleri için temel oluşturmak - Finansal raporlama ve yatırım analizi yapmak Değerleme Yöntemleri: 1. Karşılaştırmalı (Emsal) Yaklaşım 2. Gelir Yaklaşımı 3. Maliyet Yaklaşımı Türkiye’de Kullanım: - SPK ve BDDK tarafından yetkilendirilen lisanslı değerleme uzmanları tarafından yapılır. - Bankalar konut kredisi öncesi ekspertiz raporu talep eder.

Appraisal, bir varlığın (genellikle gayrimenkul, makine, şirket vb.) güncel piyasa koşullarına göre değerinin belirlenmesi işlemidir. Bağımsız ve lisanslı değerleme uzmanları tarafından yapılır. Finansman, satın alma, sigorta ve yatırım kararlarında kullanılır.

Değerleme bazlı amortisman yöntemi, bir varlığın değerindeki azalışın, düzenli hesaplamalardan ziyade belirli aralıklarla yapılan değerlemelere göre belirlendiği bir yöntemdir. Varlığın piyasa değeri esas alınır. Türkiye'de muhasebe standartları bu yönteme sınırlı şekilde izin verir.

Assessed Value, gayrimenkul veya varlıkların vergi amacıyla devlet tarafından belirlenen değeridir. Bu değer, piyasa değeriyle aynı olmayabilir ve genellikle vergi oranlarının uygulanmasında temel alınır. Belediyeler, emlak vergisi hesaplamasında bu değeri kullanır.

Appraisal right, şirket birleşmeleri veya önemli yapısal değişikliklerde, hissedarların ellerindeki hisselerin adil değer üzerinden satılmasını talep etme hakkıdır. Bu hak, azınlık hissedarları için koruma sağlar. Türkiye’de benzer haklar TTK kapsamında ‘ayrılma hakkı’ olarak tanımlanır.

Appraisal ratio, bir yatırım fonunun performansını ölçmek için kullanılan bir risk-getiri oranıdır. Sharpe oranına benzerdir ancak yalnızca başarılı (beklentinin üzerindeki) getirileri dikkate alır. Yatırım yöneticilerinin yetkinliğini analiz etmekte kullanılır.

Appraisal fraud, bir varlığın değerinin kasıtlı olarak olduğundan yüksek veya düşük gösterilmesiyle yapılan sahtekârlıktır. Genellikle kredi almak, yatırım çekmek veya vergi avantajı sağlamak amacıyla yapılır. Finansal dolandırıcılık ve etik dışı davranış olarak değerlendirilir.

Appraisal capital, bir şirketin varlıklarının yeniden değerlenmesi sonucu ortaya çıkan ve bilançoda özkaynaklar altında gösterilen sermaye artışıdır. Genellikle duran varlıkların (bina, arsa, makine) piyasa değerine göre yeniden değerlenmesiyle oluşur. Türkiye'de yeniden değerleme fonu benzer bir kavramdır.

Appraiser, bir varlığın (özellikle gayrimenkul, makine, şirket hissesi) güncel piyasa değerini belirlemek için uzmanlık eğitimi almış, lisanslı kişidir. Bağımsız olarak çalışabilir veya bir değerleme şirketine bağlı olabilir. Değerleme raporları kredi, yatırım ve sigorta işlemlerinde kullanılır.

Assessor, bir varlığın (özellikle gayrimenkulün) değerini belirlemekle görevli uzmandır. Vergi idareleri, sigorta şirketleri veya finansal kurumlar için çalışabilir. Assessor'lar piyasa analizleri, karşılaştırmalı satışlar ve diğer metriklere göre değerleme yapar.

Appraisal approach, bir varlığın (genellikle gayrimenkulün) değerini belirlemek için kullanılan yöntemler bütünüdür. Üç temel yaklaşım bulunur: 1. Maliyet Yaklaşımı 2. Gelir Yaklaşımı 3. Piyasa (Benzerlik) Yaklaşımı Bu yöntemlerden biri ya da birkaçı, değerleme raporlarında birlikte kullanılabilir.

Appraisal Management Company (AMC), gayrimenkul değerleme hizmetlerinin bağımsızlık ilkesi doğrultusunda yürütülmesini sağlayan, değerleme uzmanları ile finansal kurumlar arasında aracılık yapan kuruluştur. Türkiye'de de SPK lisanslı değerleme şirketleri benzer görev üstlenir.

Assessable Capital Stock, şirket ortaklarının ek ödeme yükümlülüğü altında olabileceği hisse senedi türüdür. Bu hisseler, nominal değerin altında ihraç edildiyse ya da ek sermaye çağrısı gerekiyorsa, hissedarlar daha sonra ödeme yapabilir. Günümüzde çoğu ülkede nominal değerli hisselerle bu sistemden uzaklaşılmıştır.

Appraised value, bir varlığın (genellikle gayrimenkul veya değerli ekipman) bağımsız bir uzman tarafından belirlenen piyasa değeridir. Finansal işlemler, ipotek kredileri ve yatırım analizlerinde kullanılır. Değerleme raporları bu değeri resmi olarak belgelemektedir.

ARPS, temettü ödemeleri sabit olmayıp, belirli bir referans faiz oranına (örneğin LIBOR, SOFR) göre belirlenen imtiyazlı hisse senedidir. Yatırımcı, piyasa faiz oranlarındaki değişikliklere bağlı olarak temettü getirisi elde eder. Sabit getirili enstrümanlara göre daha esnek yapıya sahiptir.

ARM, faiz oranı belirli periyotlarla piyasa koşullarına göre güncellenen konut kredisi türüdür. Başlangıçta sabit bir faiz oranı uygulanır, ardından belirlenen endekse bağlı olarak artabilir veya azalabilir. ABD’de yaygın olan bu sistem, Türkiye'de genellikle sabit faizli konut kredilerinin dışında çok sınırlı olarak görülür.

Demografik dalga teorisi (Baby Boomer Age Wave Theory), belirli bir dönemde doğan kalabalık nesillerin ekonomiye etkilerini inceleyen yaklaşımdır. Türkiye’de nüfus artış oranı, yaşlanma hızı ve iş gücü katılımı gibi konularda ekonomi literatüründe kullanılmaktadır. Teoriye göre, büyük nüfus gruplarının tüketim, tasarruf ve yatırım davranışları, uzun vadeli ekonomik trendleri etkiler. Türkiye’de özellikle genç nüfus oranı ve emeklilik sistemi analizlerinde önemlidir.

Denetçi (Auditor), bir şirketin finansal tablolarını, faaliyetlerini ve iç kontrol sistemlerini bağımsız olarak inceleyen kişidir. Türkiye’de denetçiler, bağımsız denetim şirketlerinde görev alabilir veya şirket içi denetçi olarak çalışabilir. Denetçi türleri: - Bağımsız Denetçi - İç Denetçi - Kamu Denetçisi Denetçilerin görevleri arasında finansal tabloların doğruluğunu teyit etmek, riskleri belirlemek ve yönetim kuruluna rapor sunmak yer alır. Türkiye’de denetçiler, SPK ve Kamu Gözetimi Kurumu tarafından yetkilendirilir.

Denetim (Audit), bir şirketin finansal tablolarının, süreçlerinin ve faaliyetlerinin bağımsız uzmanlar tarafından doğruluk, uygunluk ve güvenilirlik açısından incelenmesidir. Türkiye’de bağımsız denetim, iç denetim ve kamu denetimi olmak üzere farklı türlerde uygulanmaktadır. Bağımsız denetim, özellikle halka açık şirketler için zorunludur ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri çerçevesinde yapılır. İç denetim ise şirketlerin kendi bünyesinde riskleri kontrol etmek ve süreçleri iyileştirmek amacıyla yürütülür. Denetim sayesinde yatırımcı güveni artar, şirket şeffaflığı sağlanır ve finansal piyasalarda istikrar korunur.

Denetim departmanı (Audit Department), bir şirket veya kurum bünyesinde faaliyetlerin, finansal işlemlerin ve iç kontrol sistemlerinin düzenli olarak incelendiği birimdir. Türkiye’de büyük şirketlerde ve bankalarda iç denetim departmanı bulunması zorunludur. Denetim departmanının başlıca görevleri: - Finansal tabloların doğruluğunu kontrol etmek - İç kontrol sistemlerini denetlemek - Riskleri analiz etmek - Yönetim kuruluna rapor sunmak Bu departman, şirketin hem iç hem de dış paydaşları için güvenilirlik sağlar. Ayrıca bağımsız denetim firmalarıyla koordineli şekilde çalışabilir.

Denetim döngüsü (Audit Cycle), bir denetim sürecinin başından sonuna kadar izlenen aşamaları ifade eder. Türkiye’de bağımsız denetim ve iç denetim süreçlerinde bu döngü standartlaştırılmıştır. Genel olarak denetim döngüsü şu adımlardan oluşur: 1. Planlama 2. Risk değerlendirmesi 3. Denetim testleri 4. Bulguların raporlanması 5. İzleme ve takip Denetim döngüsü, denetim sürecinin sistematik, şeffaf ve güvenilir şekilde yürütülmesini sağlar. Bu süreç, şirketlerin hesap verebilirliğini artırır ve yatırımcı güvenini pekiştirir.

Denetim izi (Audit Trail), finansal işlemlerin başlangıcından raporlanmasına kadar tüm adımların kayıt altına alındığı izleme sistemidir. Türkiye’de hem finansal raporlama hem de bilgi teknolojileri (IT) denetimlerinde önemli bir araçtır. Denetim izi, işlemlerin şeffaf ve geriye dönük olarak takip edilebilmesini sağlar. Bu sayede hatalar, usulsüzlükler ve dolandırıcılık faaliyetleri kolayca tespit edilebilir. Avantajları: - Şeffaflık sağlar - Hata ve usulsüzlüklerin önüne geçer - Regülasyonlara uyumu kolaylaştırır

Denetim kanıtı (Auditing Evidence), denetçilerin finansal tabloların doğruluğunu değerlendirmek için topladıkları bilgi, belge ve verileri ifade eder. Türkiye’de bağımsız denetim standartları, denetçilerin yeterli ve uygun kanıt toplamasını zorunlu kılar. Denetim kanıtı türleri: - Fiziksel kanıtlar (envanter sayımı vb.) - Belgeler (faturalar, sözleşmeler) - Analitik incelemeler - Yönetim beyanları Denetim kanıtı, denetim raporunun güvenilirliği açısından kritik öneme sahiptir.

Denetim risk modeli (Audit Risk Model), denetim sürecinde hata veya hile nedeniyle yanlış bir sonuca ulaşma olasılığını ölçen modeldir. Türkiye’de bağımsız denetim firmaları ve iç denetim birimleri tarafından kullanılmaktadır. Model, üç ana risk unsurunu içerir: 1. Doğal Risk (Inherent Risk) 2. Kontrol Riski (Control Risk) 3. Tespit Riski (Detection Risk) Formül: Denetim Riski = Doğal Risk × Kontrol Riski × Tespit Riski Bu model sayesinde denetçiler, hangi alanlarda daha yoğun inceleme yapılması gerektiğini belirler.

Denetlenebilirlik (Auditability), bir şirketin veya kurumun faaliyetlerinin, finansal kayıtlarının ve süreçlerinin bağımsız olarak incelenebilir ve doğrulanabilir olma özelliğini ifade eder. Türkiye’de özellikle halka açık şirketlerde ve kamu kurumlarında denetlenebilirlik şeffaflık açısından kritik bir kriterdir. Denetlenebilirlik için gerekli unsurlar: - Doğru ve düzenli kayıt tutulması - İç kontrol sistemlerinin varlığı - Belgelerin erişilebilir olması Avantajları: - Yatırımcı güvenini artırır - Regülasyonlara uyumu sağlar - Hile ve usulsüzlüklerin önüne geçer Türkiye’de SPK, BDDK ve kamu kurumları denetlenebilirliği artırmak için düzenlemeler yapmaktadır.

Dengeli bütçe (Balanced Budget), devletin veya işletmenin gelirleri ile giderlerinin eşit olduğu durumu ifade eder. Türkiye’de kamu maliyesi ve yerel yönetimlerde sıkça kullanılan bir kavramdır. Dengeli bütçe, mali disiplinin göstergesi olup, aşırı borçlanmanın önlenmesine yardımcı olur.

Dengeli fon (Balanced Fund), portföyünde hem hisse senedi hem de sabit getirili menkul kıymet bulunduran yatırım fonu türüdür. Türkiye’de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri kapsamında faaliyet göstermektedir. Dengeli fonlar, risk ve getiri arasında denge kurmayı hedefler.

Dengeli yatırım stratejisi (Balanced Investment Strategy), yatırımcının portföyünde hem hisse senetleri gibi yüksek riskli varlıklara hem de tahvil gibi düşük riskli varlıklara belirli oranlarda yer vererek risk ve getiri arasında denge kurmayı amaçlayan stratejidir. Türkiye’de portföy yönetim şirketleri ve yatırım fonları tarafından uygulanmaktadır. Bu strateji, uzun vadede istikrarlı büyüme hedefleyen yatırımcılar için uygundur.

Devralınabilir konut kredisi (Assumable Mortgage), mevcut bir konut kredisinin, konutu satın alan kişi tarafından aynı şartlarla devralınmasıdır. Türkiye’de çok yaygın olmasa da tartışılan bir kavramdır. Bu yöntem, özellikle faiz oranlarının yükseldiği dönemlerde avantaj sağlar. Yeni alıcı, mevcut krediyi düşük faiz oranı ile devralarak maliyetini azaltabilir. Avantajları: - Düşük faiz oranı korunur - Satış süreci hızlanabilir Dezavantajları: - Banka onayı gereklidir - Kredinin tüm yükümlülükleri devralınır Türkiye’de bankalar genellikle kredilerin devrine sıcak bakmasa da, hukuken belirli şartlarda mümkündür.

Devredilebilir sözleşme, taraflardan birinin hak ve yükümlülüklerini üçüncü bir kişiye devretmesine izin veren sözleşme türüdür. Türkiye’de bu durum Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Devrin geçerli olabilmesi için genellikle sözleşmede açıkça izin verilmiş olması gerekir. Örneğin, kira sözleşmelerinde kiracının kira hakkını üçüncü kişiye devredebilmesi, sözleşmenin devredilebilir olmasına bağlıdır. Finans sektöründe de kredi sözleşmeleri ve ticari sözleşmelerde devredilebilirlik maddeleri yer alabilir. Avantajları: - Esneklik sağlar - Ticari ilişkilerin devamlılığını kolaylaştırır Riskleri: - Taraflardan biri için beklenmeyen yükümlülükler doğurabilir.

Devredilen risk (Assigned Risk), özellikle sigortacılıkta kullanılan bir kavramdır. Sigorta şirketlerinin yüklenmek istemediği yüksek riskli poliçeler, risk paylaşımı kapsamında başka şirketlere devredilebilir. Türkiye’de reasürans uygulamaları bu mekanizmaya örnektir. Örneğin, büyük çaplı bir fabrika yangın sigortası poliçesinde riskin bir kısmı reasürans yoluyla başka bir şirkete devredilir. Böylece risk dağıtılarak tek bir şirketin üzerindeki yük hafifletilir. Avantajları: - Sigorta şirketleri için risk yönetimi sağlar - Sigortalılar için teminat güvencesini artırır Türkiye’de reasürans şirketleri, devredilen risklerin yönetiminde kritik rol oynar.

Geleneksel fiziksel paraların aksine yalnızca dijital biçimde var olan değer varlıklarıdır. Dijital Para Nedir? Dijital para birimleri, günümüzde finans alanındaki en önemli gelişmeler arasında kabul ediliyor. Bitcoin teknolojisinde var olan ölçeklenebilirlik eksikliği gibi sorunları çözmek adına yeni protokoller oluşturuluyor ve haliyle piyasadaki kripto para birimlerinin sayısı hızla artıyor.

Transfer işleminin henüz blockchain ağına eklenmediği durumdur. Kriptoda Doğrulanmamış İşlemlere Ne Olur? Herhangi bir işlem henüz doğrulanmadıysa, henüz bir madenci tarafından blockchain üzerine eklenmek üzere işleme alınmadığı anlamı çıkar. Genellikle bunun nedeni, blockchain işlemlerinin belli bir süre alması ve zincir üzerinde işlem tıkanıklığı yaşamasıdır. Blockchain işlemlerine yönelik talep ne kadar fazlaysa, işlemin henüz doğrulanmamış biçimde bekleme süresinin artma ihtimali de o kadar fazladır. İşlem ücreti, madencilerin transferi blok içine dahil etmelerini cazip kılacak kadar yüksek değilse, işlem uzun süre boyunca doğrulanmadan kalabilir. Eğer ücret, olması gerekenden çok daha düşük seviyedeyse, işlemin uzunca süre doğrulanmadan kalmasına neden olabilir.

Proof of Stake (PoS) tabanlı blockchain ağının katılımcıları blok doğrulamasında yer alıp ödül kazanır. Doğrulayıcı (Validator) Nedir? Herhangi bir transferi sisteme işlemeden önce doğrulanmasından sorumlu olan bir bankacı gibi doğrulayıcı da, gelen her işlemi doğrular. İşlem, ancak doğruluğu ve gerçekliği kontrol edildikten sonra tamamlanabilir. Ardından kayıt blockchain üzerine eklenir. Bu işlem de doğrulayıcı tarafından yapılır. Hisse ispatı mekanizmasında doğrulayıcılar, işlemlerin geçerli olması için karşılaması gereken kurallara uyup uymadığını belirler. Tüm bu süreç, blockchain ağını güvenli ve şeffaf hale getirir. PoW ve PoS Kıyaslaması Bazı blockchain ağları iş ispatı modeliyle doğrulama yaparken bazıları hisse ispatı yöntemini seçer. PoW yöntemini izleyen blockchain modellerinde, madenciler ön plana çıkar. Ödül kazanmak için karmaşık matematik problemlerini çözerler ve diğer düğümler ise bu bilgilerin çapraz kontrolünü yapar. Bu yöntemde, madencilerin doğrulayıcı olarak çalışması gereklidir. Bulmacayı ilk çözen, zincire yeni blok ekler ve blok ödülünü alır. Peki PoW modelinin kusuru ne? Madencilik, gerekli hesaplama gücünü üretebilmek için özel donanımlara ihtiyaç duyar ve çok fazla enerji tüketir. Haliyle, yüksek sistem gereksinimleri nedeniyle en iyi çözüm konumunda değildir. Hisse ispatı ise özel donanım veya yüksek enerjiye ihtiyaç duymaz. Bu yöntem, kripto para arzına göre katılımı belirleyerek para biriminin kendi gücüne odaklanır. Protokol, stake edilen tokenler üzerinden doğrulayıcıları rastgele seçer. Bu mekanizmada doğrulayıcılar, işlem veya ağ ücretlerini ödül olarak alır. Teoride her iki doğrulama protokolü de aynı amaca hizmet eder. Ancak hisse ispatı, iş ispatı modelinden daha güvenli ve verimli olarak kabul edilir.

Piyasada ve kullanıcıların elinde bulunan toplam kripto para miktarına dair en tutarlı tahmindir. Dolaşımdaki Arz Nedir? Genel olarak ağ, toplam arzın ne kadarının aktif biçimde dolaşımda olduğuna dair güvenilir bilgiye sahip değildir. Bu da dolaşımdaki arz verisinin esasen kusurlu bir yaklaşım olduğunu gösterir.

Dolaylı halka arz (Back-Door Listing), bir şirketin doğrudan halka arz olmadan, halka açık bir şirket ile birleşme veya satın alma yoluyla borsada işlem görmeye başlamasıdır. Türkiye’de SPK düzenlemelerinde yer almakta ve Borsa İstanbul uygulamalarında görülmektedir. Bu yöntem, klasik halka arza göre daha hızlı ve düşük maliyetlidir.

Donanım cüzdan, kripto para birimleri için kullanılan ve genellikle USB belleğe benzeyen cihazdır. Donanım Cüzdan Nedir? Soğuk depolama özellikli kripto para cüzdanlarının avantajları arasında, gizli anahtarların yerel olarak depolanması ve kötü amaçlı kodlara karşı daha fazla güvenlik sunması yer alır. Gizli anahtarlar, depolanan varlıkların gerçek sahibini tanımlayan ve sahiplerinin istedikleri zaman bunları göndermelerine ve aktarmalarına izin veren çok önemli veri parçalarıdır. Kullanıcı tarafından belirlenen PIN kodu, yetkisi olmayan kişilerin cüzdana erişimini engeller. Donanım cüzdanları ayrıca, ilk kurulum sırasında ezberlenmesi veya güvenli yerde saklanması gereken karmaşık kelime listesi (seed phrase) verir. Bu ifade aracılığıyla PIN kodu sıfırlanabilir. Soğuk depolama, kripto paraları güvenli biçimde saklamanın yanı sıra, kullanıcıların yalnızca "" seçeneğine dokunarak transferleri imzalamasına imkan tanır. Yüksek güvenlikli yapılarına rağmen, teknoloji konusunda yeterli bilgisi bulunmayan kullanıcılar için bile transferleri kolaylaştırdığından kullanımları rahattır. Günümüzde, birden fazla kripto para birimini destekleyecek biçimde kullanılan en popüler donanım cüzdanları arasında Trezor, Ledger, KeepKey, CoolWallet, NGrave ve SafePal Wallet bulunur.

Bu kavram, tahvil veya hisse senedi gibi menkul kıymetlerin dönüşüm şartlarında yapılan değişiklikleri ifade eder. Yatırımcıyı korumak amacıyla uygulanır.

Veri depolayan blockchain altyapısının temel birimidir.

Düzeltilmiş bakiye yöntemi, kredi kartı ve borç hesaplarında faiz hesaplamak için kullanılan yöntemdir. Faiz, ödeme tarihinden sonraki kalan bakiyeye göre hesaplanır.

Düzeltilmiş borç bakiyesi, yatırımcının marj hesabındaki toplam borcun, menkul kıymetlerin değerine göre güncellenmiş halidir.

Düzeltilmiş brüt kâr marjı, şirketin satış kârlılığını gösterirken olağan dışı gider ve gelirlerin hariç tutulduğu orandır.

Düzeltilmiş brüt tereke, veraset vergisi hesaplamalarında kullanılan, kişinin mal varlığının brüt değerinden belirli kesintiler çıkarılarak ulaşılan değerdir.

APV (Adjusted Present Value), bir yatırımın veya projenin değerini, borçsuz nakit akışlarının bugünkü değeri ile borçlanma kaynaklı vergi avantajlarının bugünkü değerinin toplamı olarak hesaplayan yöntemdir. Özellikle kaldıraç etkisinin ayrı analiz edilmesi gerektiğinde tercih edilir.

Düzeltilmiş defter değeri, bir şirketin muhasebe değerine piyasa koşulları, varlık değer düşüklüğü veya yeniden değerleme gibi düzeltmelerin eklenmesiyle elde edilen değerdir. Avantajları: - Daha gerçekçi bir şirket değeri sunar.

Düzeltilmiş FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr), şirketin esas faaliyet performansını daha net göstermek için olağan dışı kalemlerin hariç tutulduğu kârdır.

Düzeltilmiş fazla, sigorta şirketlerinin finansal gücünü göstermek için standart muhasebe verilerinin belirli düzeltmelerle yeniden hesaplanmış halidir.

Düzeltilmiş kapanış fiyatı, hisse senetlerinin kapanış fiyatının temettü, bölünme veya sermaye artırımı gibi faktörler dikkate alınarak hesaplanan değeridir.

Düzeltilmiş kazançlar, şirketin net kârına olağan dışı, tekrar etmeyen veya yanıltıcı kalemlerin çıkarılmasıyla ulaşılan finansal göstergedir. Yatırımcıların şirketin gerçek operasyonel performansını görmesini sağlar.

Opsiyon sözleşmelerinde kullanım fiyatının hisse bölünmesi, temettü veya benzeri durumlara göre düzeltilmiş halidir.

Düzeltilmiş maliyet esası, bir varlığın satın alma maliyetinin üzerine vergi, amortisman veya iyileştirme giderlerinin eklenmesiyle hesaplanan değerdir.

Düzeltilmiş maliyet tabanı, yatırımcıların sermaye kazancı veya zararını hesaplamak için kullandıkları, varlığın başlangıç maliyetine yapılan düzeltmeler sonrası ulaşılan değerdir.

Düzeltilmiş net değer, bir şirketin bilanço değerinin piyasa koşulları ve olağan dışı kalemler dikkate alınarak güncellenmiş halidir.

Bu yöntem, şirketin varlık ve yükümlülüklerini piyasa değerine göre düzelterek şirket değerini hesaplamada kullanılır.

Düzeltilmiş prim, sigorta poliçelerinde teminat, risk veya şartlara göre yeniden belirlenen prim tutarını ifade eder.

Sigortacılıkta kullanılan bu yöntem, primlerin sigortalının riski, yaş faktörü ve diğer kriterlere göre düzeltilmesini ifade eder.

Sigortacılık faaliyetlerinde olağan dışı kalemlerin çıkarılmasıyla elde edilen gerçek operasyonel kârı ifade eder.

Düzeltirilmiş faaliyet geliri (AFFO), özellikle gayrimenkul yatırım ortaklıklarında kullanılan bir performans ölçümüdür. Temel olarak faaliyetlerden elde edilen fonlar (FFO) üzerinden sermaye harcamaları, bakım giderleri ve kira tahsilat farkları gibi nakit çıkışları düşülerek hesaplanır. AFFO, nakit bazlı kârlılığı daha doğru yansıttığı için yatırımcılar ve analistler tarafından tercih edilir. Türkiye’de de GYO'ların performans analizlerinde kullanılan önemli metriklerden biridir.

Düzeltme, finansal raporlarda veya hesaplarda yapılan hata, değişiklik veya güncellemeleri ifade eder. Vergi, muhasebe ve sigortada sıkça kullanılır. Avantajları: - Doğru finansal raporlama sağlar. - Gerçekçi mali tablo sunar.

Düzeltme bürosu, sigorta ve finans sektöründe hasar ve talepleri inceleyip çözüme kavuşturan özel veya kamu kurumlarıdır.

Düzeltme endeksi, ekonomik göstergelerin veya finansal sözleşmelerin belirli faktörlere göre yeniden ayarlanmasını sağlayan ölçüttür.

Düzeltme kredisi, bankaların veya finans kurumlarının hata veya fazla işlem sonrası müşterinin hesabına uyguladığı düzeltme işlemidir.

Düzeltme sıklığı, sigorta poliçeleri veya finansal sözleşmelerde prim, faiz veya koşulların hangi aralıklarla gözden geçirileceğini ifade eder. Avantajları: - Risk yönetiminde esneklik sağlar. - Değişen koşullara uyum imkanı sunar.

Düzeltme tahvili, borç yapılandırması için ihraç edilen ve mevcut yükümlülüklerin daha uygun şartlarla ödenmesini sağlayan tahvil türüdür.

Düzeltme tarihi, finansal sözleşmelerde faiz, prim veya koşulların yeniden ayarlandığı tarihi ifade eder.

Düzenleme tahvili, finansal sıkıntı yaşayan şirketlerin mevcut borçlarını yeniden yapılandırmak amacıyla çıkardıkları tahvillerdir. Avantajları: - Şirketlere likidite sağlar. - Borçların yeniden yapılandırılmasına imkan tanır.