Finansal Sözlük

İbra belgesi, bir borcun tamamen ödendiğini veya tarafların birbirine karşı herhangi bir yükümlülüğünün kalmadığını resmi olarak gösteren belgedir. Genellikle borç-alacak ilişkilerinde kullanılır. Avantajları: - Hukuki güvence sağlar. - Taraflar arasında anlaşmazlıkları önler. Dezavantajları: - Yanlış düzenlenirse hak kaybına yol açabilir. - Taraflardan biri belgeyi kötüye kullanabilir.

İçsel kurtarma (Bail-In), bir finansal kurumun iflas riski altında, dış yardım (bail-out) yerine iç kaynaklarla (mevduat sahipleri, alacaklılar vb.) kurtarılmasını ifade eder. Bu yöntem, şirketin yükümlülüklerinin sermayeye çevrilmesi veya borçlarının silinmesi yoluyla uygulanır. Türkiye’de Bankacılık Kanunu çerçevesinde bu tür uygulamalara yer verilmez; fakat 2008 sonrası global düzenlemelerde, bail-in yöntemi özellikle büyük bankaların batmasını önlemek için gündeme gelmiştir. Avrupa Birliği’nin BRRD direktifi buna örnektir. Bail-in, “bankada para tutanlar risk alır” anlayışını öne çıkarır. Bu nedenle yatırımcılar ve mevduat sahipleri açısından riskli olabilir.

İdare hukuku, devletin idari faaliyetlerini, kamu kurumları ile bireyler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Vergi, kamu hizmetleri, idari yaptırımlar ve kamu düzenine ilişkin kuralları kapsar. Özellikleri: - Kamu gücüne dayalıdır. - Bireyler ile devlet arasındaki ilişkiyi düzenler. - Yargısal denetim idari mahkemeler tarafından yapılır.

İdari bütçe, kurumların yönetim ve idari giderlerini planlayan bütçedir. Personel maaşları, ofis giderleri ve yönetim harcamaları dahildir.

İdari masraf, sigorta ve finansal ürünlerde yönetimsel maliyetler için alınan ek ücretlerdir.

İdari muhasebe, şirketin yönetimsel kararlarını desteklemek amacıyla finansal bilgilerin toplanması ve analiz edilmesini kapsar. Avantajları: - Yönetim kararlarını kolaylaştırır. - İç kontrolü güçlendirir.

AOC, idari kurumlar ile taraflar arasında yapılan ve mahkeme sürecine gerek kalmadan anlaşmazlıkları çözmeyi amaçlayan mutabakat düzenlemesidir. Özellikle çevre düzenlemeleri, vergi ve ticaret davalarında uygulanır.

İdari teminat senedi, vefat eden kişinin mal varlığını yöneten kişiden mahkeme tarafından talep edilen mali güvencedir.

Arraignment, bir kişinin suçlandığı bir davada mahkemeye ilk kez çıkarıldığı duruşmadır. Bu duruşmada sanığa yöneltilen suçlama resmi olarak okunur ve sanığın suçlamaya karşı cevabı (suçlu/suçsuz) alınır. Ceza hukukunun işleyişinde önemli bir aşamadır. Anglo-Sakson hukuk sisteminde yaygındır.

İflas (Bankruptcy), bir borçlunun borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmesi halinde mahkeme kararıyla alacaklıların haklarının korunması sürecidir. Türkiye’de İcra ve İflas Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. İflas, borçlunun mal varlığının tasfiyesiyle sonuçlanır.

İflas finansmanı (Bankruptcy Financing), iflas sürecinde olan veya konkordato ilan etmiş şirketlerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için sağlanan finansmandır. Türkiye’de konkordato sürecinde şirketlere belirli şartlarla finansman imkanı tanınmaktadır. Bu tür finansman, şirketin yeniden yapılandırılmasını ve alacaklıların alacaklarının korunmasını amaçlar.

İflas mahkemesi (Bankruptcy Court), iflas davalarının görüldüğü ve alacaklıların haklarının korunduğu yargı merciidir. Türkiye’de Asliye Ticaret Mahkemeleri iflas davalarına bakmakla görevlidir. Bu mahkemeler, borçlunun mal varlığının tasfiyesi ve alacaklıların alacaklarının dağıtımı süreçlerini yönetir.

İflas riski (Bankruptcy Risk), bir şirketin mali yükümlülüklerini yerine getirememe ve iflas etme olasılığını ifade eder. Türkiye’de kredi derecelendirme kuruluşları, finansal analizler ve denetim raporları bu riski ölçmek için kullanılır. Yüksek borçluluk oranı ve zayıf nakit akışı iflas riskini artırır.

İki aşamalı mortgage, borcun ilk yıllarında belirli bir süre için (genellikle 5–7 yıl) sabit ve çoğu zaman piyasanın altında bir **başlangıç faizi** sunan; bu sürenin sonunda **tek seferlik** faiz yeniden fiyatlaması yapılarak kalan vade boyunca yeni sabit orana kilitlenen konut kredisi türüdür. Klasik kullanımlar: (i) inşaat sürecinde geçici finansman sağlayıp yapı tamamlandıktan sonra kalıcı krediye döndürmek, (ii) evi başlangıç döneminden önce satmayı/yeniden finansman yapmayı planlayan alıcılar, (iii) faizlerin başlangıç döneminde düşeceğini öngörüp uzun süre tek bir orana kilitlenmek istemeyenler. İki aşamalı mortgage, ayarlanabilir faizli kredilerden (ARM) farklıdır; ARM’lerde faiz birden çok kez ayarlanabilirken iki aşamalı kredide faiz **yalnızca bir kez** güncellenir (ör. 5/25 ve 7/23: ilk 5 veya 7 yılın ardından kalan 25 veya 23 yıl sabit). Başlangıç dönemi bittiğinde oran genellikle yükselir; borçlu bu artışı karşılayamayacaksa satma ya da refinansman riski taşır. İnşaat aşaması için kullanılan iki aşamalı kredilerde ilk kısım çoğu kez sadece faiz ödemelidir ve yükleniciye ilerleme ödemeleri bankaca serbest bırakılır; proje tamamlanınca kalıcı mortgage’a çevrilir.

İki faktörlü kimlik doğrulama (2FA), iki adımlı doğrulama gerektiren bir erişim yöntemidir. İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA) Nedir? Bu sistemde kullanıcı, şifresini girmenin yanı sıra güvenlik kodu gibi ek bir bilgi daha belirtmek durumundadır. Güvenlik kodu, giriş işlemi sırasında kullanıcıya SMS veya e-posta yoluyla gönderilebilir. Dijital asistan veya benzeri sesli sistem tarafından telefon görüşmesi aracılığıyla okunabilen versiyonları da vardır. Esasen, hesaba erişim sağlamak için basit bir paroladan daha fazlasını gerektiren her yöntem, iki faktörlü kimlik doğrulama yöntemi sınıfına girebilir. Bu yöntemde birinci faktör şifre, ikinci faktör ise kodlu bir metin ve hatta biyometrik veri olabilir. İki faktörlü kimlik doğrulama konusunda biyometrik yöntemleri kullanırken üç seçenek ortaya çıkar. Birincisi, parmak izi taramaktır. Günümüzde pek çok akıllı telefonda yerleşik biçimde parmak izi okuyucusu bulunduğu için birçok kişi bu hızlı ve basit yöntemi tercih eder. İkinci yöntem yüz taramasıdır. Çoğu modern akıllı telefonda, insan yüzünü verimli şekilde birçok açıdan tarayabilen üç boyutlu kameralar bulunur. Bu da daha yüksek güvenlik düzeyi sağlar. Kilidin açılması için yüzün eksiksiz üç boyutlu modeli gerekli olduğundan, herhangi biri şifre sahibinin fotoğrafını kullanarak güvenlik kademesini atlatıp onay sürecini tamamlayamaz. Son olarak, en karmaşık ve nadir biyometrik kimlik doğrulama türlerinden biri olan, retina taraması kullanılabilir.

İkinci katman, üzerine inşa edildiği temel blockchain ağının güvenliğini kullanırken yüksek işlem hacmi potansiyeli sunan ölçeklendirme çözümüne verilen addır. İkinci Katman (Layer 2) Nedir? İkinci katman, üzerine inşa edildiği temel blockchain ağının güvenliğini kullanırken yüksek işlem hacmi potansiyeli sunan ölçeklendirme çözümüne verilen addır. Ethereum gibi blockchain çözümlerinin popülaritesi, programlanabilir akıllı sözleşmeler içermeleri ve sansüre karşı dayanıklı yapıları sayesinde son birkaç yılda arttı. Bu yapıların üzerine çok sayıda ürün ve kullanım senaryosu oluşturulabildi. Gelgelelim, Ethereum ağındaki en büyük sorun, saniyede 20 binden fazla işlem yapan Visa ağına kıyasla yalnızca 7 ila 11 işlem gerçekleştirmesinde yatıyor. Blockchain ağı tıkandığı zaman kullanıcılar, işlemlerinin daha kısa sürede gerçekleşmesi için birbirleriyle rekabete giriyor. Bu durum, yeni blokta yer edinmek adına daha yüksek teklifi verme mücadelesine yol açıyor ve işlem ücretlerinin yükselmesine neden oluyor. Öyle ki, 2021 yılı içerisinde Ethereum ağı üzerinden token göndermenin maliyeti 80 doları aşmıştı.

İleri blok, borsa ve yatırım piyasalarında alım satım emirlerinin toplu şekilde önceden verilmesi veya belirli bir seviyeye ulaşınca otomatik olarak gerçekleşmesini sağlayan emir tipidir.

İlişkili şirketler, bir ana şirketin doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettiği, aynı holding bünyesindeki veya ortak hissedar yapısına sahip olan şirketlerdir. Bu şirketler hukuken bağımsız olsalar da ekonomik olarak birbirlerine bağlıdır. Türkiye'de SPK ve TTK mevzuatında, ilişkili taraf işlemleri kapsamında değerlendirilir. İlişkili şirketler arasında mal ve hizmet alım-satımı, kredi ilişkisi, yönetim hizmeti gibi çeşitli işlemler yapılabilir. Bu işlemler bağımsız denetim ve şeffaflık açısından özel düzenlemelere tabidir.

İlk dex arzı (IDX), ilk token arzı (ICO) projelerine alternatif olarak geliştirildi. İlk Dex Arzı (Initial Dex Offering – IDO) Nedir? İlk dex arzı (IDO), herhangi bir projenin merkeziyetsiz likidite borsası aracılığıyla token piyasaya sürmesi demektir. Merkeziyetsiz borsada (DEX) barındırılan her tür varlığı temsil eden tokenler işleme alınabilir. IDO; kripto para biriminden müzik albümüne, hatta eterle çalışan savaş gemilerine kadar her şey için oluşturulabilir. IDO'lar işletmelere, ellerindeki varlıklarla ilgili akıllı iş kararları vermelerine olanak tanırken, ürün ve hizmetlerini zenginleştiren ekonomi içine topluluklarını dahil etmek için de araçlar sunar.

Initial Coin Offering ifadesinin kısaltması olan ICO, erken aşamadaki şirketlerin sermaye artırımı için kripto para kullandığı kitle fonlaması veya kitle satışıdır. İlk Token Arzı (ICO) Nedir? Geleneksel piyasalardaki halka arz (IPO) süreçlerinin kripto para dünyasındaki karşılığı olan bu etkinlikler, özellikle 2017 yılındaki kripto para patlamasında çok popülerdi. ICO aracılığıyla satılan tokenler çeşitli faydalar sunabilir. Yani token sahibi, belirli ürün veya hizmete erişim için bu varlıkları takas edebilir. Sayıları az olsa da bazı projelerde bu tokenler, girişim üzerindeki sahiplik payını temsil edebilir. Son yıllarda ICO projeleri, manşetlerde "çok riskli yatırım seçeneği" şeklinde yer buldu. Hatta bazılarının "exit scam" ismi verilen dolandırıcılık modelini içerdiği iddia edildi. Review of Financial Studies tarafından yapılan araştırmada, ICO projelerinin Ocak 2016 ila Ağustos 2019 arasında dünya çapında yaklaşık 13 milyar dolar topladığı ortaya konuldu. Öte yandan Ernst & Young tarafından hazırlanan bir başka raporda, 2017'de hayata geçen en büyük ICO projelerinin yüzde 86'sının Ekim 2018 itibarıyla liste fiyatlarının altına düştüğü tespit edildi. Telegram Open Network için toplanan 1,7 milyar dolarlık fonun büyük kısmının yatırımcılara iade edilmesi emrini veren SEC kurumunun, Telegram dışında farklı projelere karşı harekete geçtiği biliniyor. Mart 2020 itibarıyla New York Güney Bölge Mahkemesi tarafından verilen ihtiyati tedbir kararı kapsamında Telegram, kesinleşen 18,5 milyon dolarlık cezasına ek olarak 1,2 milyar dolarlık fonu yatırımcılarına iade etmek zorunda kaldı.

Değişmezlik, herhangi bir verinin zaman içinde değiştirilememesi durumunu tanımlayan özelliktir. Değişmezlik Nedir? Bu özellik sayesinde sözleşme, satış, satın alma gibi işlemlere ait veriler zincire eklendikten sonra, blokların tamamı değiştirilmeden ve ağın gizlilik anlaşması devreye girmeden geriye dönük biçimde değiştirilmesi mümkün olmaz. Blockchain Nasıl Değiştirilmez Olur? Blockchain, şifrelenmiş hash sistemi sayesinde değiştirilmez hale gelir. Hash işlevi, herhangi bir girdiyi sabit uzunlukta şifreli değere dönüştüren algoritmaya denir. Hash çıktıları, temel alınan girdinin özelliğinden bağımsız olarak daima sabit uzunlukta oluşur. Hash algoritması son derece basit olmasına karşın tersine çevirmesi şaşırtıcı derecede zordur. Örneğin, "the quick brown fox jumps over the lazy dog" ifadesine SHA-256 hash algoritması uygulanırsa, "ebc637e1a3b4902dce844b8c1e1014f11ccb0d4e0240071aae71d453c3c509b5" şeklinde 256-bit (64 karakter) standardında on altılık çıktı elde edilir. Bu algoritmayı başka herhangi bir metin dizisine (söz gelimi kişisel şifrenize) uygularsanız, her zaman aynı çıktıyı (64 karakterli on altılık dizi) alırsınız. Hash işlevi, veri bütünlüğü sağlamak adına dijital imza olarak kullanılabilir. Unutmamak gerekir ki değişmezlik, verilere asla müdahale edilemeyeceğini garanti etmez. Blockchain üzerindeki hiçbir veri veya kaydın iz bırakmadan değişmemesi sağlanır. Değişmezliğin Faydaları Blockchain ağlarındaki değişmezlik özelliği sayesinde güvenlik, veri bütünlüğü, denetim kolaylığı ve dolandırıcılık önleme mümkün olur. Şifrelenmiş hash sistemi sayesinde blockchain ağı değiştirilmez hale gelir. Zincir üzerinde yapılan herhangi bir değişiklik veya güncelleme tüm ağı bozacaktır.

İş çevrimi göstergeleri (Business Cycle Indicators - BCI), ekonomide büyüme ve daralma dönemlerini ölçmeye yarayan makroekonomik verilerden oluşur. Türkiye’de TCMB ve TÜİK raporlarında kullanılır. Başlıca göstergeler: sanayi üretim endeksi, kapasite kullanım oranı, işsizlik oranı, enflasyon oranı.

İş döngüsü göstergeleri (Business Cycle Indicators), bir ekonominin genişleme, durgunluk, daralma ve toparlanma gibi evrelerini izlemek amacıyla kullanılan ekonomik verilerdir. Türkiye’de sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, tüketici güven endeksi ve istihdam gibi veriler bu kapsamdadır. Bu göstergeler; öncü, eşanlı ve artçıl olarak sınıflandırılır. Ekonomi politikalarının belirlenmesinde kullanılır.

İşlemleri doğrulamak ve yeni blok oluşturmak için son derece zorlu bir matematiksel bulmacayı çözmeyi gerektiren blockchain mutabakat mekanizmasıdır. İş İspatı (Proof of Work - PoW) Nedir? Bu konsensüs mekanizması, çifte harcama (double spending) sorununu önleme konusunda hayati öneme sahiptir. Böylece hiçbir kripto para veya token aynı işlemde birden fazla kez kullanılamaz. Bitcoin'in blockchain ağına yeni blok eklenmesinin ve işlemlerin doğrulanmasının arkasındaki temel yapı budur. Ağ, blok oluşturma talebinde bulunan madencinin PoW sürecini başarıyla tamamladığını tespit ettiği zaman yeni bloku onaylar. Kurallara göre bu hash kodunun başında belli sayıda sıfır olması gerekir. Önünde birkaç adet sıfır bulunan hash kodu elde etme olasılığı ise son derece düşüktür. Defalarca deneyip bu amaca ilk ulaşan madenci blok oluşturur ve BTC ödülünü kazanır. PoW tabanlı blockchain ağında geçmişe yönelik yapılacak bir değişiklik tüm blok verilerini değiştireceği için verileri kurcalamak son derece zordur.

İşbirliği amaçlı işlem (Accommodation Trading), iki tarafın birbirine piyasa dışında menfaat sağlamak amacıyla yaptığı işlemlerdir. Genellikle düzenleyici otoritelerce şüpheli kabul edilir.

İskonto esası (Bank Discount Basis), hazine bonosu ve tahvillerde kullanılan, vade sonunda ödenecek tutar üzerinden faiz hesaplama yöntemidir. Türkiye’de devlet iç borçlanma senetlerinde uygulanmaktadır. Bu yöntemde, menkul kıymet nominal değerden düşük fiyata satılır ve vade sonunda nominal değer ödenir.

İskonto esası, kısa vadeli menkul kıymetlerin (örneğin hazine bonosu veya senetlerin) faiz gelirinin, nominal değer üzerinden değil, indirilmiş satış fiyatı üzerinden hesaplandığı yöntemdir. Bu hesaplamada faiz oranı, nominal değer üzerinden hesaplanan getiri oranıdır. Türkiye’de senet kırdırma, faktoring işlemleri ve reeskont kredilerinde kullanılır. Formül: Faiz = Nominal Değer × Faiz Oranı × Vade / 360

İskonto ile işlem (At a Discount), bir menkul kıymetin veya ürünün piyasa değerinin altında bir fiyatla satılmasıdır. Türkiye’de bu kavram özellikle tahvil piyasasında ve indirimli satışlarda kullanılır. Tahvillerde iskonto, vadesi geldiğinde nominal değerden daha düşük bir fiyatla satın alınması anlamına gelir. Yatırımcı, vade sonunda nominal değer üzerinden ödeme alarak kazanç elde eder. Avantajları: - Yatırımcılara düşük maliyetli giriş imkânı sağlar - Piyasa likiditesini artırır Türkiye’de devlet tahvilleri ve hazine bonoları, sıklıkla iskonto ile ihraç edilmektedir.

İskonto oranı (Bank Discount Rate), merkez bankasının ticari bankalara kısa vadeli borç verirken uyguladığı faiz oranıdır. Türkiye’de TCMB tarafından belirlenir ve para politikası aracı olarak kullanılır. İskonto oranındaki değişiklikler, bankaların kredi maliyetlerini ve piyasadaki faiz oranlarını etkiler.

İşlem hacmi; belirli bir gündeki işlem saatleri içinde belirli bir varlığın alıcı ve satıcıları arasında yapılan takas işlemlerinde elde edilen toplam hisse İşlem Hacmi Neden Önemli? Yüksek hacimli kripto para işlemleri, kripto para fiyatlarının daha adil seviyede olmasını sağlar ve çarpık fiyatlandırma olasılığını azaltır. Kripto para borsasında düşük hacim, satıcıların talep ettiği fiyatla potansiyel alıcı tekliflerinin örtüşmediği durumda gözlenir ve verimsizliğe işaret eder. İşlem Hacmi ile Likidite Arasındaki Fark Nedir? Kripto para işlem hacmi ne kadar yüksek olursa, kripto piyasası o kadar likit demektir. İşlem Hacmi Kripto Para Fiyatlarına Nasıl Etki Eder? İşlem hacmi, kripto para fiyat hareketlerindeki en önemli göstergelerden biridir. İşlem hacmi arttıkça kripto para fiyatlarında yükselme ihtimali doğar. Zira, daha fazla kişi kripto para alıp satmaya başladığında talepte yükseliş yaşanır ve fiyatın yükselme olasılığı ortaya çıkar. Bununla birlikte, yüksek işlem hacmi görüldüğünde kripto para fiyatının mutlaka yükseleceği anlamı çıkarılmamalıdır. Çünkü bu veri, spekülasyon ve piyasa manipülasyonu nedeniyle de artmış olabilir.

İşlem ücreti, finansal kurumların müşteri hesaplarında yapılan belirli işlemler karşılığında aldığı masrafları ifade eder. Bu ücretler genellikle havale, EFT, kredi kartı işlemleri gibi hizmetlerde uygulanır. Avantajları: - Bankalara işlem maliyetlerini karşılamada destek olur. - Hizmetlerin sürdürülebilirliğini sağlar. Dezavantajları: - Müşteriler için ek maliyet yaratır. - Aşırı ücretlendirme müşteri kaybına yol açabilir.

İştirak bankası (Associate Bank), bir finans kuruluşunun doğrudan veya dolaylı olarak ortak olduğu başka bir bankayı ifade eder. Türkiye’de iştirak bankaları, genellikle büyük holdinglerin veya uluslararası finans gruplarının sahip olduğu bankalar şeklinde görülmektedir. İştirak ilişkisi sayesinde bankalar, finansal güçlerini artırabilir, farklı piyasalara erişim sağlayabilir ve sinerji yaratabilir. Yatırımcılar için ise iştirak bankaları, grubun finansal yapısı hakkında fikir verir. Türkiye’de BDDK, iştirak ilişkilerini denetler ve bankacılık düzenlemeleri kapsamında raporlanmasını zorunlu kılar.

İstismarcı vergi sığınağı (abusive tax shelter), yatırımcının gelir veya varlık değerini GERÇEKTEN değiştirmeden, yalnızca vergiyi yasa dışı biçimde azaltmayı amaçlayan düzeneklerdir. Genellikle karmaşık tröst/ortaklık yapıları kullanılır; meşru vergi erteleme/sığınaklarıyla (örn. emeklilik planları, IRA) karıştırılmamalıdır. Düzenleyim: ABD’de belirli işlemler için mükellefler Form 8886, danışmanlar Form 8918 ile bildirim yapar; listelenmiş işlemlere benzer yapılar ağır cezaya tabidir.

İtibari para (fiat), merkez bankaları gibi merkezi hükümetler tarafından piyasaya sürülen ve ulusal bankacılık sistemiyle desteklenen "yasal" ödeme aracıdır. İtibari Para (Fiat) Nedir? Kripto dünyasına yeni adım atmışsanız "fiat" terimini sıklıkla duyabilirsiniz. Fiat veya itibari para birimi, herhangi bir hükümetin desteklediği yasal ödeme aracı olarak kabul ettiği veya onayladığı değer varlığına denir. Türkçede "itibari para" şeklinde karşılık bulan "fiat" sözcüğü, yetkililerin isteği ve emrine bağlı olmayı tarif eder. Dolayısıyla hükümetler ABD doları, İngiliz sterlini, Euro veya diğer dünya para birimlerinin yasal olduğunu ve hem bireysel hem de kurumsal borçların ödemesinde kabul edildiğini belirten bir emir verir. Ekonomide "M" harfi ile gösterilen itibari (fiat) para arzı türleri mevcuttur. Aşağıda, en azdan en çok likiditeye doğru dört temel para arzı sınıflandırması yer alıyor: İtibari (fiat) para birimlerinin aksine kripto paralar merkezi değildir. Yani hiçbir para otoritesi veya ülke, kripto para biriminin dağıtımı veya kullanımını onaylamaz. Aynı zamanda bu paralar üzerinde söz sahibi de olamazlar. Kripto paralar ne banknot ne de madeni para şeklindedir. Tamamen dijitaldirler. Kripto para birimleri yasal ödeme aracı değildir. Bu yazının yazıldığı sırada sadece El Salvador ülkesinde yasal ödeme aracı olarak kripto para kullanılabiliyor, diğer ülkelerde kullanılamıyordu. İtibari para ile kripto para arasındaki temel farklar şu şekilde sıralanabilir: İtibari paralar merkezi yapı (hükümet) tarafından kontrol edilir ve desteklenir. Tüm bireysel ve ticari işlemlerde yasal ödeme aracı olarak kabul edilirler. Dünyanın birçok noktasında, nakit para kullanmadan yapılan işlemlerin sayısı arttı. Birçok insanın iş yapış şeklinin temelinde dijital itibari para birimleri yer almaya başladı. Günümüzde pek çok hükümet, muhtemelen blockchain tabanlı ve tamamen dijital para birimleri çıkarmayı planıyor. Bu projeler, merkez bankası dijital para birimleri veya CBDC olarak adlandırılıyor. Bu para birimleri, Bitcoin gibi kripto para birimlerinden ilham almış olsa da merkezi hale getirildikleri ve hükümetlerin para politikaları ile kontrol edildikleri için çok farklı yapıya sahipler. Var olan tüm kullanım senaryoları ele alındığında, kripto para birimleri itibari paraların yerini alabilir. Kripto paralar değer saklama aracı, değişim varlığı ve hesap birimi olarak kullanılabilir. Kripto para ve merkeziyetsiz finans, banka gibi pahalı ve verimsiz aracılara olan ihtiyacı ortadan kaldırır. Buna ek olarak kripto para biriminin değeri, itibari paralarda olduğu gibi hükümet tarafından belirlenmez. Geleneksel kayıt tutma sistemini, her kullanıcının erişebildiği, değiştirilemez ve güven ihtiyacı bulunmayan defterle değiştirir. Diğer taraftan birçok kripto para biriminin işlem hızı ve yüksek enerji kullanımı gibi sorunları mevcuttur. İtibari paralardan her açıdan daha iyi finans sistemi meydana getirecek ve kripto paraların sorunlarını ortadan kaldıracak yeni teknolojiler üzerinde çalışılıyor.